Tâm Sự Thầy Trò - HOA CHÂU THỔ - TRỊNH CÔNG TRUYỀN

Thầy dạy ở trường “Khương My Bốn”

Bên đường Quốc lộ núi cheo leo

Ngôi trường xưa cổ phòng không rộng

Hăm mấy học trò nhỏ lêu bêu

Một Thoáng Ưu Tư - HUỲNH CHÚC

“Ôi quê hương ơi đẹp tươi đứng trong trời đất. Ta yêu quê ta thì đâu có bao giờ mất. Yêu giống nòi…”

- Ối giời! Hát với hỏng! Cứ như là phèng la với trống múa lân.

Cu Huy cụt hứng. Đôi bàn tay đang hý hoáy với chiếc xe đạp của nó cũng ngừng lại theo nhịp điệu bài hát bị tắc tịt nửa chừng. Huy căm tức nhìn sang bên kia bờ giậu. Con bé Diễm, tác giả của câu nói vô duyên vừa rồi đang phơi áo quần trên hai hàng dây thép. Nét mặt con bé thản nhiên pha lẫn một chút đanh đá làm Huy thấy lòng càng “sôi sục”. Hủy bỏ tấm giẻ lau xuống đất, lừ đừ đứng lên tiến đến gần bờ giậu. Hai bàn tay chống vào cạnh sườn tạo cho mình một vẻ “oai phong”, Huy hất hàm:

Con Diều Đẹp Nhất - THÁI LYNH LĂNG

Hoàng bực tức quăng mạnh cây bút nguyên tử vì bài toán giải hoài không ra. Hoàng ngồi thừ ra, nghĩ ngợi. Hoàng nhớ lại vụ dán bích chương cổ động cho báo Thiếu Nhi ban sáng và càng thêm tức lũ trẻ ranh. Công trình Hoàng lặn lội lên tận tòa soạn lãnh một xấp đủ màu bích chương hôm chủ nhật vừa qua. Lại hì hục khuấy bột nên hồ cả buổi để đem đi dán. Vừa thấy mấy bức tường ưng ý, Hoàng bày “đồ nghề” ra, thùng hồ, và cái sơ dừa để quét hồ… Mấy đứa nhỏ tò mò bu quanh chỉ trỏ và cười khúc khích… Hoàng dán thật nổi, cứ một tờ màu xanh lá cây, rồi đến tờ màu đỏ rồi màu danh dương, đến màu vàng… Cả một bức tường rực rỡ hẳn lên. Một vài gốc me lớn cũng được Hoàng chiếu cố… Hoàng chọn những ngõ hẻm nhiều “thiếu nhi” để dán… Phương châm của Hoàng là phổ biến tận hang cùng ngõ hẻm.

- Ê! Nhỏ kia mày dán cái truyền đơn gì đó?

Nhà Ven Sông - PHAN KHƯƠNG THÁI

Bà Tiểu đứng chửi đổng hằng giờ trước cửa nhà. Đám trẻ con bu quanh nghe những câu rủa tục tằn, cười cợt cơn giận dữ của bà. Trên vách treo sờ sờ phân nửa tấm lịch bóc viết “Nhà bán” đằng mặt lưng. Tai hại ở mấy chữ chua thêm bên dưới, của tác giả vô danh : “Vì có ma”. Thật tình mà nói không ai ưa bà Tiểu, kể cả chó mèo. Bà đừng hòng truy ra thủ phạm của trò chơi mất dạy, không đứa trẻ tham tiền nào làm điểm chỉ cả. Bà có đủ chuyện để gây gổ với hàng xóm không chừa ai hết. Bà cãi vã luôn với họ hàng để tranh “phần gia tài” là căn nhà khi cụ Lang vừa nằm xuống. Lý do giản dị “hồi xưa chồng bà đã bỏ tiền để làm nhà. Bà cụ Lang không biết bênh ai, bỏ ai. Thôi thì giở tấm bảng Đông Y Sĩ và chia đôi căn nhà. Con gái và rể cụ Lang bán phần mình cho chủ mới. Bà em dâu ở lì

Mai này nước rút - PHAN KHƯƠNG THÁI

Mưa sao mà dai dẳng. Hết lớn bỗng rỉ rả, chẳng những mưa dầm lại thêm gió lạnh. Phượng nghe nhỏ Khanh nói có bão. Nhỏ Khanh bắt chước ngồi gần ba nghe ra-dô rồi bày đặt làm tàng với Phượng. Cả nhà đã ăn cơm chiều xong. Nhóc Hưng không chịu mặc thêm áo lạnh và khóc rấm rức. Má nhất định bắt tụi Phượng mặc ba lần áo. Giông gió ầm ầm đằng đông, đằng tây… tứ phía. Nhỏ Khanh thỏ thẻ với ba:

- Ba ơi! Nóc nhà chắc muốn bay, con lạnh quá.

Đèn đuốc tắt ngúm. Má phải khó khăn với những đèn dầu. Sau rốt, chỉ còn cây đèn bão để trong góc bộ ván là cháy với ánh lửa dao động nhảy múa. Phượng rầy nhỏ Khanh, trong lúc hai hàm răng đánh lập cập:

- Nói bậy không hà. Hổng thấy hôm qua ba đã dằn mấy bao cát trên mái tôn sao.

Nhưng má Phượng lo lắng bàn nhỏ với ba:

- Em sợ nhà có thể sập. Hay mình cho tụi nhỏ xuống hầm núp?

Ba bế út Tuấn đi tới đi lui, trấn an cả nhà:

- Không sao đâu. Ráng hết đêm nay, cơn bão sẽ tan.

Ba gài chặt cửa nẻo, nhưng gió luồn ngõ nào không rõ, thổi tốc những vật nhẹ trong nhà. Phượng quét sạch cái hầm có tráng xi măng trong buồng của tụi Phượng. Má trải chiếu và giăng mùng. Bốn đứa được lệnh ngủ trước. Em Tuấn khóc đòi má. Nhỏ Khanh dỗ muốn hụt hơi em Tuấn mới chịu nín. Phượng nằm nghe phía ngoài thao thức. Bên trên ba má vẫn dọn dẹp đồ đạc cho gọn hơn. Bóng má gầy gò chập chờn một vẻ ma quái theo khói thuốc lá của ba. Khói thuốc loãng nhanh như cơn gió cuồng loạn bên ngoài. Đến chừng Phượng chợp mắt thì nhỏ Khanh kêu giật ngược:

- Chị hai ơi, nước ướt em hết trơn.

- Hay em Tuấn đái dầm?

Phượng rờ lại đầu tóc mình và túm lại. Nước chảy qua kẽ tay, chẳng khác khi Phượng vắt quần áo. Vậy là không phải nước đái, vì má vừa hối tụi Phượng ẵm em ra khỏi hầm. Nhỏ Khanh trở xuống cuốn mùng, gối. Tấm chiếu ướt rượt, giống mới giặt. Một cảnh tượng lạ mắt xảy ra. Nước phọt có tia từ hai bên vách. Nước phun từ nền đất. Khi nước đã đủ cho guốc dép nổi lều bều thì Phượng không thấy nước xịt ra nữa. Nhưng nước dâng mau lắm. Phượng không hiểu nước từ đâu tới, cũng như gió bão tại sao chẳng ngơi. Phượng ngần ngại thọc chân xuống nước lạnh ngắt. Nhỏ Khanh mệt với tiếng khóc của út Tuấn. Phượng không đợi má sai, vội lò dò vén quần đi lấy bình và pha sữa cho em. Ba đẩy cửa trước nhà ra một cách khó khăn vì nước. Nước tràn ngập khắp nơi. Phượng nhìn thấy một màn phẳng lặng nguy hiểm vây quanh nhà mình và vườn tược. Nước xấp xỉ bộ ván ngựa. May là những đồ chơi của tụi Phượng má đã bỏ vào giỏ và cất hết trên nóc chạn. Những ghế, thùng… ba đã úp trên bàn.

- Má ơi! Con đem hũ mắm lên gác nghe…

- Khéo lo, má đem hết nồi niêu, gạo củi… lên trên rồi.

Bỗng Phượng nghe có tiếng động kỳ lạ. Tiếng đập thùng thiếc. Nhỏ Khanh ôm chặt má hơn:

- Cướp, ăn cướp… má ơi!

Rồi có tiếng người la ơi ới, tiếng bác Năm gái hàng xóm, bác Bình ở xa hơn… “Nước, nước, nước ngập…” Ba quay vào sau khi xem xét:

- Lụt rồi. Em cho tụi nhỏ lên gác thì hơn.

Má không an tâm khi ba một mình ra sau nhà để lo kê chuồng gà và chuồng vịt. Mưa còn lâm râm. Tụi Phượng được chỗ khô ráo nên tiếp tục ngủ. Tiếng người lớn lội bì bõm để vớt đồ đạc bị trôi. Phượng còn nhìn thấy ánh lửa hắt qua kẽ vách. Lửa của những cây đuốc bằng tàu lá dừa khô bó lại.

Phượng giật mình thức dậy. Sáng bét và tạnh mưa. “Ủa, má không kêu Phượng và Khanh đi học như mọi hôm?”.

Phượng chợt nhớ chuyện hồi hôm. “Lụt, lụt chỉ có vậy sao?” Phượng mò xuống mấy bực thang còn lại. Ba đang ngủ trên hai cái bàn kê sát nhau. Hai cái bàn đem lên trên bộ ván. Phía đối diện má nấu cơm với đống ghế đẩu ngổn ngang sau lưng. Má, ghế và ông Táo chất chồng trên giường. Hai lần giường mới đúng. Cái điệu này nước ngập đầu Phượng rồi.

- Khanh ơi! Dậy coi nước lụt.

Má rầy Phượng:

- Suỵt, để ba ngủ, nước lụt mà con vui lắm hả?

Phượng lè lưỡi và hỏi má:

- Sao giống ở dưới ngoại quá hả má?

- Làm sao giống được. Lụt một bữa, hai bữa rồi nước rút. Còn quê ngoại ở miệt Hậu Giang, cả một mùa nước nổi triền miên.

Nhỏ Khanh lục đục cách nào mà nhóc Hưng cũng thức và út Tuấn khóc ré lên. Má giao Phượng coi chừng nồi cơm và theo đà vách, qua gác như cách của Phượng.

- Nước lụt nghỉ học sướng quá há chị Phượng.

- Ai nói nghỉ học?

- Má biểu nghỉ, chị giỏi thì lội mà đi.

- Ừ hé, ướt cặp sách với quần áo tụi mình làm sao học.

- Phải chi ở dưới quê tụi mình có xuồng chèo đi học.

- Mình đâu biết chèo.

- Có cậu Hoàng chi.

- Bộ ở không để chèo xuồng đưa mình đi học hoài sao? Cậu Hoàng cũng mắc học. Cậu Hoàng kể rằng cậu xắn quần tới háng và lựa đường đất cao ráo mà lội đi lõm bõm, cặp đội trên đầu.

- Ý, nước lạnh lắm sao cậu chịu nổi?

- Cậu còn lấy viết đâm cá nữa kìa.

- Chị này xạo, một tay giữ quần, một tay vịn cặp, còn tay đâu mà đâm cá?

- Ta nói lúc nghỉ học chứ bộ.

- Hư ngòi viết thì sao?

- Cậu đã thay bằng ngòi viết rè. Vả lại đâm khơi khơi vậy, cậu đâu là tay nhà nghề có sẵn chĩa với nơm. Bà ngoại biết chắc cậu bị đòn.

- Em cởi áo lạnh đây, bây giờ nực quá…

Chị em nói chuyện vớ vẩn với nhau mãi. Ba đã dậy. Không biết bởi tiếng trò chuyện của Phượng, Khanh hay út Tuấn khóc nãy giờ? Má hỏi Phượng:

- Cơm chín chưa Phượng?

- Dạ, chắc chín rồi má.

- Thôi con coi mà dọn, lau chén, đũa… Chắc bữa nay nhà mình chỉ ăn hai bữa thôi.

Phượng nhấc nồi cơm xuống. Tô mắm lóc chưng trong nồi bay hơi làm đói bụng. Màu mắm nâu đỏ, tóp mỡ vàng với hành lá xanh cắt khúc rải đều mặt tô nhìn ngon cặp mắt. Phượng lụp chụp lấy tô mắm ra và xới cơm.

- Hay là dọn cơm trên gác nghe má?

- Ừ, con bưng chén đũa… để nuồi cơm, ba phụ cho.

Ăn cơm xong, ba thay cái áo cũ. Ba đi mình không để đến công sở – chỗ ba làm việc – để biết phận sự cho ngày mai, ngày mốt… Má đâm ra rầu rĩ, than thở:

- Vườn, tược… hư hết. Ba mớ cà bắp với cà tím mới vừa đơm bông làm sao sống.

Nhỏ Khanh thỏ thẻ:

- Nhà cửa chắc dơ lắm, đóng bùn sình như ở dưới nhà ngoại…

- Con nhỏ này có im không? Má nè, con đi hái mớ bông so đũa chiều nay nấu canh nghe?

- Thôi con, đừng lao xuống nước.

Được một lát:

- Chị Hai lượm dép giùm em, trôi đâu mất chiếc kia rồi?

- Chị Hai xếp tàu cho Hưng thả đi…

- Chị hổng xé tập được, má cũng không cho xuống nước thì làm sao?

- Chờ mai mốt nước rút, chị em mình rửa nhà mệt ứ hơi.

- Đúng đó, má nói cực lắm, phải không má?

- Má kể chuyện ở nhà quê nước nổi đi má.

- Nước nổi khổ lắm, đi đâu cũng phải chống xuồng.

- Lâu ngày làm sao người ta làm ruộng?

- Họ trồng lúa sạ, nước dâng bao nhiêu, lúa vươn cỡ đó.

- Hay quá, giống chuyện dã sử Sơn Tinh, Thủy Tinh há chị Hai?

- Chừng nước rút người ta làm sao hả má?

- Thì người ta gặt lúa như thường.

- Còn trâu bò?

- Đắp nền chuồng cao lên.

- Ý, gà vịt… Gà, vịt nhà mình, sao hổng nghe kêu?

- Má cũng quên lửng. Điệu này chắc con Phượng phải lội ra xem sao. Hay con coi chừng em, để má…

Nhưng út Tuấn níu chặt má hơn. Riêng Phượng rất ưng bụng. Bận này có phép của má. Phượng phải ra coi sự tình bên ngoài và ngắm trời, trăng, mây, nước. Mà ban ngày làm gì có trăng. Nhỏ Khanh toan tụt xuống thang thì má ngăn:

- Con Khanh đừng chộn rộn. Nước ngập lút đầu chớ phải chơi. Kìa, không thấy nước tới cần cổ con Phượng sao?

Thật vậy, Phượng không dám cúi đầu xuống. Hễ ngước mặt thì thôi, cúi là cằm đụng nước và dĩ nhiên nước tràn vô miệng. Nhỏ Khanh nhắc chừng chừng:

- Chị Hai coi con gà mái đẻ trứng nhỏ xíu của em còn sống không nghe.

Phượng im lặng dò từng bước, không thể há miệng để trả lời. Đi mạnh sóng sẽ xao động và ập vào mũi. Nước trắng xóa, cây lá ẻo lả rũ mình. Những tàng cao hãy còn đọng giọt mưa. Mấy căn nhà tranh xa xa chỉ còn ló cái mái. Người ta đang chở nhau đến chỗ cao ráo hơn. Vùng nhà Phượng không sẵn xuồng. Chắc người ta mượn đâu đó được hai cái. Trong đám lố nhố in như có bóng của ba. Ba đang chuyền một đứa bé ở trần trạc tuổi nhóc Hưng vào xuồng. Chắc ba tình nguyện vào ủy ban cứu trợ tạm thời đây mà. Phượng bước hụt chân. Chưa kịp la nước đã tràn vô miệng làm sặc sụa. Phượng chợt nhớ đã ra đến hè nhà. Và Phượng leo lên miệng lu sành. Từ đó Phượng đã ló khỏi mặt nước và thong thả đôi tay. Chao ôi! Vịt lội đâu mất, gà nữa. Cửa chuồng mở sẵn. Ba cẩn thận lắm mà, có lẽ nào nước tông cửa chuồng, hay gà vịt? Phượng điếng người ngó dáo dác. Qua màn nước mắt nhạt nhòa, Phượng không thấy gì được nữa. Có tiếng gà gáy. Một giọng cô độc và buồn bã. Phượng quẹt nước mắt bằng tay. Áo Phượng, khỏi nói, ướt nhẹp! Một con gà trống đứng co ro trên ngọn tre Mạnh Tông. Nó đây, còn mấy con kia đâu? Phượng nói vọng vô nhà:

- Má ơi, gà vịt chỉ còn mỗi con gà trống thiệt lớn thôi.

- Con coi kỹ chưa?

- Còn con gà mái của em. Hổng biết, bắt đền chị Phượng đó.

Phượng trở vô thay đồ và chờ ba về. Nắng tắt hẳn, ba mới về tới. Nước giựt chừng một tấc, bây giờ cảm tưởng như dâng cao hơn. Má nói nước lớn theo con nước của dòng sông. Ba mệt nhọc vì cả ngày lo giúp đỡ bà con nghèo kém may mắn hơn gia đình mình. Cả nhà quây quần bên nồi cơm chiều bốc khói. Vẫn độc một món mắm lóc chưng. Vì Phượng quên hái bông so đũa. Nhỏ Khanh không để ba yên, nhỏ hỏi hoài:

- Gà đi đâu? Nó làm sao lội hả ba?

- Ba cũng không biết. Ba thấy vịt lạc bầy sắp chết đuối hồi mơi. Có vịt hàng xóm, chắc có vịt của nhà mình… Người ta bỏ của chạy lấy người, còn thì giờ đâu mà lo cho gia súc.

- Ba ra bắt con gà trống đi…

- Để mai không muộn, nó không thể nào đi chỗ khác. Nếu muốn nó đã bay mất – Phượng bàn.

Má lên tiếng khuyên can:

- Mấy đứa để ba nằm nghỉ. Nghe má dặn đây. Hễ nhắm nước còn lên – … Có lẽ sắp ngập căn gác… – thì con Phượng lo cho hai đứa nhỏ. Con Khanh phụ má đem quần áo, đồ đạc…

- Chi vậy má?

- Kiếm chỗ cao ráo trú ẩn tạm. Không lẽ mình ngồi riết trong nhà uống nước chịu trận. Mấy đứa ráng đem tập vở theo luôn.

- Út Tuấn đâu bằng lòng, má.

- Sao, nó nhỏ xíu biết gì?

- Nó chỉ chịu nhỏ Khanh ẵm hà.

- Vậy đổi phận sự của hai đứa. Con Khanh dắt thêm thằng Hưng được không?

- Được mà, má đừng lo.

Đêm nay má tiếp tục không ngủ, nhìn mực nước mà càng tăng nỗi lo ngại. Nước ghi mức trên vách cột để rồi hạ thấp, đánh lừa sự canh chừng. Vài giờ sau nước len lén bò lên mức cũ và tạo kỷ lục mới. Đêm nay mưa không giúp sức nước. Phượng mỏi mệt vào giấc ngủ không yên. Đâu đó, tiếng chó đói tru nghe thống thiết lạ.

Trời lại sáng. Ba đi đâu mất chưa kịp ăn cơm sáng. Phượng không biết nên gọi bữa cơm sáng hay là bữa cơm trưa nữa. Bữa nay Phượng cố nhớ phải hái mớ bông so đũa đem luộc. Vì bỗng dưng Phượng thèm vị ngọt của bông so đũa luộc, nuốt khỏi cổ còn để lại cái hậu đăng đắng. Đúng hơn, Phượng thèm sinh tố của rau xanh tươi.

Đúng lúc Phượng sắp lội bì bõm thì nhỏ Khanh nhắc đến rắn. Hai chị em đều sợ rắn cắn. Nhưng má nói “rắn cũng phải tìm chỗ đất gò nỗng, cành cao để quấn trốn. Và rắn nước trong nước không cắn người.” Phượng đề phòng cho chắc ăn. Phượng ngồi lên cái thau nhôm thiệt là lớn. Nhỏ Khanh rút cây giăng mùng đưa Phượng chống. Hai nhóc tì vỗ tay đòi theo. Chao ơi! Rắn không có, Phượng thấy toàn là đỉa. Đỉa lềnh khênh. Má nói “đỉa gặp bụng chân người thì phải biết, xức vôi mới chịu rớt cái thân hình no căng máu người…” Con gà trống xơ xác gáy mừng khi gặp Phượng. Để rồi Phượng sẽ cho nó nắm gạo. Tìm cách cho nó ăn cũng khó nghĩ thiệt. Cánh của mấy bông so đũa nở đều đặn. Giá có cá lóc để má nấu chung làm canh chua. Hay là Phượng bắt gà cho má kho với xả. Phần gia vị chắc không tìm được dễ dàng đâu. Hồi chưa lụt sướng ghê. Rau, hành, gừng, xả v.v… má đều có cắm rải rác quanh bờ đường đất. Khoai mì nữa… Chắc úng thủy, khoai mì thúi củ rồi. Phượng đâm ra rầu rĩ và nghĩ lan man. Tâm lý của học trò nhỏ như tụi Phượng, những ngày học chỉ thích thầy, cô… cho nghỉ, trông lễ. Khi được nghỉ lại hăm hở muốn đến trường, cặp bè cặp bạn… À, còn trường của Phượng. Khu Trung học ở chỗ đất cao ráo, khang trang, đâu có thể ngập nước. Hình như ba nói người ta đến trường, lớp của Phượng tạm trú nhiều lắm. Còn lại một số quyết sống chết với căn nhà mồ hôi nước mắt. Nhà thấp, họ gác ván, vạt giường lên rui, kèo… ngồi chò hõ, và cầu nguyện. Cầu cho tai qua nạn khỏi. Gia đình Phượng may nhờ ba má có kinh nghiệm sống vùng nước nổi, nên tạm yên ổn. Mai mốt nước mà dâng cao nữa, có lẽ phải giở nóc tôn chun lên mái ngồi quá. Vùng này hiếm khi có lụt lắm, sao chưa thấy sự cứu trợ từ các nơi? Họ làm việc chậm chạp ghê. Mà thôi, để yên cho người lớn lo toan. Phượng mong cho nước rút lè lẹ để nhìn cảnh tượng nhà cửa đóng rong, rêu… và phù sa của con sông gần chợ. Chừng nào tụi Phượng có thể cắp sách đến trường như trước? Nước, mày ở đâu mà nhiều vậy? Bình thường mặt đất thấy cũng như nhau. Nay nhờ có mày mà phân biệt được chỗ cao, chỗ thấp đó nước ơi! Con gà này nữa, gáy khiêu khích hoài. Bắt vô cho má cắt tiết mới được. Phượng “chèo” nhẹ đến chỏm ngọn tre Mạnh Tông. Cái vói tay của Phượng khiến thau nhôm chòng chành và nghiêng một phía cho tràn nước. Phượng hốt hoảng chống vội vã. Cái thau và thân mình Phượng chìm nhanh hơn Phượng tưởng. Mớ bông so đũa, trái lại nổi bập bềnh. Phượng nuốt trọn một ngụm nước. Nước có mùi hôi thúi tan rã. Gần đó là cái chuồng gà trôi không thoát với rặng tre. Mò tay vào chuồng, Phượng đụng đám lông mềm nhũn. Ý, ba cột gà kỹ quá, vừa chết ngạt, vừa chết đuối đây mà. Nhờ sức mạnh, riêng con gà trống bứt đứt dây bay lên ngọn tre chớ gì! Cảm giác nhột nơi cánh tay vừa rút lại, Phượng đưa khỏi mặt nước coi thử:

- Ái, má ơi! Đỉa… đỉa bám làm sao đây?

Bỏ cái thau, cây giăng mùng làm cây dầm, Phượng mang “chiến lợi phẩm” lội mau vô cho má xử trí. Con gà trống không biết mình vừa thoát nạn, đập cánh phành phạch chừng muốn riết theo Phượng. Tiếng gà gáy lẻ loi, không một tiếng chim bé bỏng nào đáp lại.

PHAN KHƯƠNG THÁI 

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 116, ra ngày 7-12-1973)

Nguồn : https://tuoihoandmore.blogspot.com/

Đôi Mắt - ĐỖ PHƯƠNG KHANH

An vòng xe vào mé sau. Cổng trường hôm nay mở sớm nên An không phải bấm chuông. Thành ra lũ trẻ không nghe thấy dấu hiệu để chạy ùa ra như mọi lần. Có hôm, chúng nó chạy ra rồi xô vào nhau ngã lỏng chỏng. Người mù có những giác quan khác rất tốt. Tai họ nghe rõ hơn. Họ có thể dùng tay sờ mó để nhận xét phân biệt mọi vật và hình như họ có linh tính nữa.

Cho nên, dù trường mù đông đúc như thế, mà họ đi lại ít khi va vào nhau. Nhưng những chủ nhật An đến, vì cổng đóng, nên An bấm chuông và chỉ sau hai tiếng chuông xe đạp, là lũ trẻ con đã xô nhau chạy để bấu vào song sắt cửa mà châu mặt ra ngoài nhao nhao. Lần nào khi đem chìa khóa ra mở cổng bác gác cũng phải la ó:

- Mấy ông tướng dẹp ra, cho nhà cháu nhờ nào.

Nước Lụt - NHẬT TIẾN

Mưa đổ xuống vào lúc nửa đêm. Mái tôn ở trên đầu trước còn kêu lộp độp, sau rào rào như rang bắp. Máng nước ở ngoài sân, máng nước ở nhà hàng xóm tuôn xối xả. Gió thổi ù ù. Bầu không khí đang ngột ngạt trở nên mát rười rượi.

Người vợ tỉnh dậy trước. Nàng mở mắt nhìn theo bóng tối. Âm thanh rộn rã ở bên ngoài gây cho nàng một niềm vui bất ngờ. Nàng reo lên như một đứa trẻ:

- Mưa!... Mưa cậu ơi!

Ước Mơ Rực Cháy - PHAN KHƯƠNG THÁI

Thằng Liêm mang một tâm trạng mâu thuẫn. Nó đếm từng ngày chờ Trung Thu, cùng với việc trông đợi chị Điệp. Chị mà không về, Liêm sẽ không có lồng đèn, không bánh trái. Và má nó, chắc khỏi cúng rằm. Nếu vậy, Liêm ước gì Tết Nhi Đồng chầm chậm hãy đến. Bởi vì chị Điệp hay “quên” về lắm. Tuy chỗ chị giúp việc có thể nói là gần nhà. Lần trước chị hứa dẫn Liêm đi mua cặp, sách mùa tựu trường. Rồi chị trễ hẹn. Vài ngày sau, chị giải thích với má: tại chị mê coi cải lương trên đài truyền hình nên quên lửng. Chuyện đó Liêm “bỏ qua”, nhưng bận này Liêm sẽ giận chị, nếu…

Thế Giới Học Trò (II) - QUYÊN DI

ĂN QUÀ

(bài thứ hai)

Học trò ăn quà dài dài, bởi vậy nên mới có bài lần này “ “ăn quà trước cổng trường” tiếp theo bài “ăn quà trong lớp” ở số trước.

Ta vẫn nghe câu thơ giễu học trò rằng:

Học trò thò lò mũi xanh

Cầm tấm bánh đúc chạy quanh nhà trường.

Thế Giới Học Trò (I) - QUYÊN DI

VÀI LỜI GIAO DUYÊN: 

Kể từ ngày Ngàn Thông âm thầm nhắm mắt, không kịp từ biệt bà con độc giả, anh em trong ban biên tập ai cũng buồn héo gan nát mật. Riêng tôi thì treo bút lên xà nhà, ngán cho tình đời… đen bạc! Ngày ngày chỉ biết lấy những giờ dạy học làm vui. Thế giới học trò quả là một thế giới thân ái và dễ thương! Đây có thể coi như một lời tâm sự với bạn đọc Thiếu Nhi, Những giờ dạy, những buổi tiếp xúc với học sinh quả là niềm an ủi cho những ai mến yêu tuổi trẻ mà đang gặp những thất vọng, buồn chán vì hoàn cảnh. 

Treo bút lâu cũng đâm chán, nghiệp viết lách khi đã lỡ mắc vào người thì “nạn nhân” không thể ngồi chơi xơi nước hoài hoài được. Bởi vậy, nay được phép của chú Chủ biên Thiếu Nhi, tôi vui mừng cầm bút trở lại, để tiếp xúc với các bạn độc giả của Thiếu Nhi. Tôi không biết viết gì khác, ngoài những câu chuyện xảy ra trong THẾ GIỚI HỌC TRÒ, một thế giới đầy âm thanh, màu sắc, đầy tình cảm vui, buồn mà tôi được sống trong đó với tư cách một người thầy trong bảy, tám năm qua. Lời giao duyên “vô duyên” chỉ có vậy. Nay xin được bắt đầu.

Lục Bát Mùa Vu Lan - NGUYỄN TƯỜNG ANH

LỤC BÁT MÙA VU LAN

1 "Chiều chiều ra đứng ngõ sau
Ngó về quê mẹ ruột đau như dần" (1)
Ra đi bỏ lại tình thâm
Mẹ già tóc đã hai sương sớm chiều
Mắt sầu mòn mỏi quạnh hiu
Tổ tiên nhang khói tiêu điều bóng quê.

Ẩn Ức - HUỲNH CHÚC

Bà Hân liếc nhìn lên đồng hồ vừa buông rời rạc bảy tiếng. Bà hỏi bé Lan đang hý hoáy với mấy chiếc ly trong chậu rửa:

- Cu Bi hôm nay không đi học à Lan?

- Thưa có chứ ạ!

- Thế sao giờ này cu cậu chưa dậy?

Lan đứng lên. Cô bé vẩy nhẹ bàn tay ướt nước trong lúc ánh mắt hướng lên cầu thang. Cũng như mẹ, Lan lấy làm lạ cho việc bê trễ của cậu ấm út. Mọi khi, mới 6 giờ sáng cu Bi đã trở dậy, tập thể dục, thay quần áo xong, chờ ăn sáng rồi đến trường. Không khí trong nhà như nhộn hẳn lên theo bước chân rầm rập của cậu bé lên xuống cầu thang, mồm không ngớt thúc dục:

Lá Xanh và Cơn Lốc - HUỲNH CHÚC

Buổi trưa ở Saigon trời nóng như đổ lửa. Em vừa phe phẩy chiếc quạt vừa gượng gạo “nuốt” cho trôi mớ bài vở ngổn ngang. Lúc này, không hiểu sao đầu óc em tăm tối lạ! Học đến gầy cả người, phờ cả mặt mũi. Thế mà chữ nghĩa hình như chỉ “ngự” vào một thoáng rồi lại tan loãng ra.

“Ngày thi đến một bên rồi!” Em nghe nhói ở ngực. Cứ nghĩ đến chuyện trên là em lại có cái cảm giác ấy. Bác sĩ bảo em yếu tim. Mẹ trào nước mắt lo cho em trong lần đưa em đi khám bệnh. Em thì trái lại, em không thấy lo lắng, chỉ thương mẹ thôi. Mẹ em gầy như liễu! Bố bảo em giống mẹ nên gầy. Riêng em, em thấy em không bằng một phần nhỏ của mẹ. Mẹ có cả một gia đình để phải chăm sóc; một đàn con để thương lo. Hơn nửa cuộc đời, mẹ trải ra để sống cho những đứa con của mẹ, hết con lớn rồi đến con bé. Mỗi đứa là một bận tâm hút đi một ít sinh lực, mẹ gầy đi là phải. Còn em? Em không có gì để so sánh được với mẹ. Em yếu đuối, suy nhược chỉ làm lo lắng của mẹ đầy thêm. Đôi lúc, em oán trách những cơn bệnh quái ác đã dằn vặt thân em, làm khổ mẹ! Em cầu trời, cho em một cuộc sống lành mạnh dù phải thu ngắn khoảng thời gian em có mặt trên đời.

Cha và Con - ĐĂNG THƯ

Đứa nhỏ lủi thủi đi sau chiếc xe, mải miết nhìn xuống bóng mình ngã nhào trên mặt đường. Cái bóng nhỏ nhoi một mình đùa rỡn. Thoạt, nó bò dài ra đằng trước, rồi vụt chạy ngược về sau. Có lúc nó thu hình cuộn dáng để nằm ngay dưới chân đứa nhỏ, nhảy nhót mấy cái rồi lại thấy nằm soãi ra trước, đùa nghịch với chân người đàn ông đang đẩy xe. Cho tới lúc những cột đèn vàng vọt bên đường đã lùi lại hết, cái bóng của nó nhập luôn vào quãng đường mịt mùng trước mặt.

Chiếc xe được đẩy quẹo sang phải. Cái đèn khí đá treo đong đưa trên xe soi xuống một phần lưng áo thun của người đàn ông nhờ nhờ trắng. Người đàn ông hơi khòm cái lưng xuống, đặt từng bước ngắn, vững chắc xuống cái vũng dưới chân om om tối, bí mật. Ông lẳng lặng đẩy xe theo một thói quen. Có lúc bánh xe cán lên vật gì đó, giật nẩy lên, những đồ nhôm trên xe khua khô khan và ánh đèn tù mù chao qua chao lại trên đầu ông. Những lúc ấy ông lại bước dài ra, tưởng chừng như cái vật nằm lẫn trong bóng tối đó, nằm ngay dưới chân.

Trầm Theo Chinh Sử - THÁI LYNH LĂNG

Chị em nặng một lời nguyền

Phất cờ Nương Tử thay quyền tướng quân

Năm ấy toàn thể dân Giao Chỉ sống trong hòa bình, hoan lạc. Trên ngai đã có nhị vị Trưng Vương tài đức chăn dắt. Mùa đông cách mùa chiến thắng một năm (41 sau Tây lịch), nhị vị Trưng Vương vẫn còn lo lắng vì việc triều chính chưa ổn định. Hai bà còn nghe gián điệp cấp báo rằng tướng nhà Hán sắp kéo quân sang đánh báo thù. Hai con voi thả rong tự do ở kinh đô Mê Linh được tìm về gấp. Có lẽ chúng sắp sửa dự phần xông xáo vào trận mạc hiểm nguy như khi xưa.

Thật vậy! Vua Hán Quang Vũ lần này sai thượng tướng Mã Viện (tức Mã văn Uyên) thống lĩnh hai chục vạn hùng binh rong ruổi tiến về Nam. Phía trước Mã Viện còn sai hàng vạn dân phu phá rừng, mở núi cho dễ lối đi sang.

Một tuần lễ ở Tòa Soạn (IX) - NHẬT TIẾN

Chuyện vui buồn ở Tòa Soạn thật ra nếu đem kể hoài sẽ liên miên bất tận. Nhưng để khỏi choán chỗ của tờ báo, tôi xin tạm chấm dứt loạt bài này ở đây và xin hẹn sẽ trở lại mỗi khi cần bầy tỏ với bạn đọc những chuyện vui buồn. Trong liên tiếp 8 kỳ báo vừa qua, được độc giả theo dõi từng chi tiết nhỏ, và nhiều bạn, nhiều em đã gửi thư về chia xẻ sự vui buồn với người viết, tôi hết sức cảm kích và xin gửi ở đây lời cám ơn chung.

Một tuần lễ ở Tòa Soạn (VIII) - NHẬT TIẾN

"Nếu báo mình bán được 3000 số thì ít nhất cũng giáo dục được 3000 Thiếu Nhi. Trong cố gắng của tư nhân mà góp phần được cho quốc gia như thế thì công trình ấy của mình cũng đáng nên duy trì".

Thứ bẩy (tiếp theo)

Vấn đề tăng giá báo, Chủ nhiệm không đưa ra một ý kiến nào và để cho tòa soạn hoàn toàn tự do tìm lấy một quyết định đúng. Trong suốt hai năm cộng tác để điều hành tờ Thiếu Nhi, tôi thấy Chủ nhiệm Nguyễn Hùng Trương luôn luôn giữ ở vị trí tế nhị đó. Chủ nhiệm đã xóa được cái hàng rào ngăn cách, đầy mặc cảm ngại ngần của những người đã đốt đi một ngân khoản khổng lồ để chi vào việc

Một tuần lễ ở Tòa Soạn (VII) - NHẬT TIẾN

Thứ bẩy (tiếp theo):

Hằng tuần, vào tối thứ bẩy, tờ Thiếu Nhi đã được thực hiện xong hoàn toàn bản chính với đầy đủ phần sắp chữ, hình ảnh và minh họa. Công việc còn lại sau cùng là anh chị em trong tòa soạn phân chia nhau ngồi đọc lại từ trang đầu tới trang chót để sửa những lỗi morasse còn sót lại. Với những lỗi nhỏ như chấm, phẩy, hỏi, ngã thì sửa bằng tay, những lỗi nặng hơn như sai cả chữ, cả đoạn thì cắt, dán, đắp vá sao cho được êm đẹp. Nhờ công việc tỉ mỉ này mà tờ báo tương đối không bị nhiều lỗi lầm về mặt kỹ thuật. Chúng tôi chỉ dám nói là tương đối, vì nhân vô thập toàn, người sửa bài nhiều khi đọc tờ báo với sự chủ quan, không thể nhìn thấy hết những lỗi rành rành trước mắt nhất lại là những bài mình đã quen thuộc đọc đi, đọc lại mấy lần qua lần sửa thứ nhất, thứ nhì ở giai đoạn xếp chữ. Trong giới ấn loát, người ta đã thường kể một câu chuyện về sửa lỗi morasse như sau: Có một cơ

Một tuần lễ ở Tòa Soạn (VI) - NHẬT TIẾN

Thứ sáu (tiếp theo)

Phần chữ trên trang báo của các bài sáng tác sau khi được mis xong sẽ chuyển tới họa sĩ Vi Vi để minh họa. Công việc này, họa sĩ thực hiện ngay ở tòa soạn. Trung bình vẽ xong phần minh họa cho một truyện ngắn (có từ 3 đến 4 tranh) phải mất từ một giờ rưỡi đến 2 giờ. Trước hết, họa sĩ phải đọc hết bài sáng tác để nắm vững ý của tác giả, sau đó mới lựa chọn chi tiết đặc sắc để thực hiện lên nét

Một tuần lễ ở Tòa Soạn (V) - NHẬT TIẾN

Thứ Sáu…

Hằng tuần, cứ vào buổi tối thứ sáu thì bài vở của số báo mới đã gần hoàn tất. Đó là số báo sẽ phát hành vào 2 tuần lễ sau. Nghĩa là luôn luôn tòa soạn phải đi trước thời gian tới 2 tuần lễ. Thí dụ hôm nay các sạp báo bắt đầu bầy bán số 84, thì máy trên nhà in đã đang in dở dang số 85 và tòa soạn đang hoàn tất số 86 để trong vòng 2 ngày nữa, tức là tới chủ nhật, phải giao đi chụp phim. Như chú Bách Khoa đã trình bầy về kỹ thuật ấn loát ở số 51, tờ Thiếu Nhi đã phải trải qua nhiều giai đoạn: