Lịch Sử Số Học - NGUYỄN ĐÌNH

Anh tôi - KHÁNH MINH

Cái gì chứ nói đến anh Khoa là tôi phát ớn. Sao mà tôi có một ông anh quý hóa thế không biết. Việc gì anh cũng cho là mình làm được và luôn luôn chê bai hầu hết mọi việc mà có tay tôi làm.

Một lần xuống bếp, anh hết chê bai thứ này đến thứ khác. Nếm nồi canh thì anh chặc lưỡi:

- Hỏng, hỏng, canh chẳng ngọt ngào gì cả Khánh ạ, thêm tí ti bột ngọt nữa thì tuyệt!

Và đụng đến nồi cá kho thì anh kêu lên:

- Kho cá thế này thì ăn cái quái gì được cơ chứ?

Hoặc là:

- Khánh phải học lại anh cái nghề nấu bếp em ạ. Làm ăn thế này thì mai mốt về làm dâu…

Tôi nghe mà bắt nổi cáu:

- Ai cầu anh ăn nào, nếu dở thì tí nữa anh đừng ăn thử xem.

- Ồ! Tí nữa anh ra tiệm ăn mì Quảng có ngon hơn không?

Nhiều hôm anh chê nhiều quá, tôi phải dùng đến khí giới tối tân là nước mắt để “tống khứ” anh lên lầu. Anh mà thấy tôi khóc thì xuống nước liền.

- Ồ! Anh giỡn chơi mà khóc à? Khổ quá. Người đâu mà lắm nước mắt thế không biết?

Nói rồi anh trổ thuật phi hành lên lầu vì nhỡ má biết thì anh lãnh chưởng liền. Tôi chỉ biết đứng ở bếp hậm hực một mình.

Có hôm mới ở bếp ra, thì anh nhìn tôi hỏi:

- Này, mồ hôi có vào canh không đấy? Cô mà cho thứ gia vị đó vào thì nuốt không trôi đâu đó.

Tôi đang mệt và nóng nực chả được khen thì chớ, anh còn chọc nữa chứ, tủi quá, nước mắt tôi trào ra vừa lúc má đi xuống thấy tôi khóc liền quay sang anh Khoa:

- Mày lại chọc em phải không Khoa? Khổ quá cái thằng này, lớn rồi mà cả ngày… Mày ngứa miệng hả?

Nói rồi, má đi vào nhà trong lấy cái roi, vừa ra đến nơi thì anh đã đứng trên lầu:

- Con nói chơi mà má, con có chọc Khánh thiệt đâu chứ. Thôi “tại hạ” thành thật xin lỗi “công nương” vậy.

Má buồn cười, hạ cây roi:

- Chốc mày xuống đây! Không tẩn mày một trận thì không chừa. Đốn thật, ai lại bằng chừng ấy mà cả ngày chỉ lo chọc ghẹo nhau thôi.

Má lên nhà, thì anh xuống đứng ở cầu thang, nhái tôi khóc nữa chứ. Miệng anh méo xệch, tay thì cứ đưa lên quẹt mắt: Hu!… Hu!… Trông dáng điệu anh thật dễ ghét và cũng thật buồn cười. Được rồi! Khi nào mà anh nhờ gì thì đừng hòng! Tuy lúc tức nghĩ thế mà nghe anh nhờ tôi lại làm ngay. Vì những lúc đó cái chọc phá, dễ ghét của anh bay đi đâu mất cả, những câu chê bai cũng chẳng còn, toàn là:

- Ồ! Khánh của anh mà vá áo thì phải biết đấy nhỉ, vá hộ anh một tý chỗ này nhé. Khánh vá thì phải đẹp có tiếng!

Hoặc là:

- Khánh ngoan ghê, đơm hộ anh cái nút áo này nhé, Khánh nữ công thì số dzách rồi.

Thôi thì lúc đó nào là Khánh tốt, Khánh chăm, Khánh ngoan tùm lum. Chả bù cho những lúc khác, những là con gái mà không học nữ công, rèn luyện gia chánh, con gái phải thu va thu vén nhà cửa cho sạch sẽ. Cái gì anh cũng đóng bực thầy hết, và chuyên môn “thọc gậy bánh xe” má mà la tôi cái gì là thế nào anh cũng chêm vô cho tôi bị la thêm. Một buổi trưa, má bảo tôi:

- Trưa rảnh, con xem áo em cái nào rách thì vá, khuy đứt thì đơm vào hộ má đi chứ.

Thế là đang nằm trên giường, anh cũng oang oác:

- Con gái sao mà lười thế! Nói cái gì, chứ chơi là nhanh lắm má ạ, nói làm là cái mặt xị ra.

- Còn anh? Cả ngày chỉ công tử chả chịu giúp đỡ ai gì hết!

Thế là anh thuyết liền:

- Khánh không biết rằng, trời sinh ra con trai là để học với chơi sao? Con trai là để làm những việc lớn kia chứ.

Rồi nào là: con trai đi học lớn lên đi làm kiếm tiền…

- Nuôi vợ chứ cái gì mà kể công, quý lắm đấy.

Anh tủm tỉm cười:

- Con này dốt quá.

Ấy, anh đáng ghét thế đấy, cứ cái gì không nói lại là anh cứ “con này dốt quá” để chấm dứt câu chuyện, thành ra bao giờ tôi cũng phải nhận lấy cái dốt mà anh đã có nhã ý tặng cho.

- Ừ, rồi xem, anh có phải làm không đấy.

- Còn lâu em ạ.

Thế là tối hôm đó, cả nhà quây quần bên bàn ăn, tôi thi hành ngay ý định.

- Ba má ơi, anh Khoa anh ấy lớn rồi thì từ bây giờ anh tắm xong phải tự giặt quần áo lấy ba má ạ. Con giặt nhiều quá hôm nào đi chợ cũng trễ, hết mất thức ăn ngon ba má ạ.

Ba tán thành:

- Đúng đấy, Khoa phải làm hộ em, từ giờ trở đi con phải giặt lấy, trưởng giả mãi rồi quen đi.

Tôi như mở cờ trong bụng đưa mắt sang nhìn anh Khoa, anh có vẻ tức tối lắm, nhưng chả làm gì được vì ba nói là phải theo, chả có đứa nào dám cãi lại. Một lát anh ngập ngừng:

- Nhưng ba ạ, xe đạp cái nào hư con cũng phải sửa.

- Ơ! Có cái nghề sửa xe mà lúc nào anh cũng đem ra nói ba má ạ, chả nhẽ xe đạp ngày nào cũng hư cả?

- Ba nói phải nghe, từ nay Khoa phải giặt lấy quần áo của mình.

Anh chả làm gì tôi được, liền mở chiến dịch đạp chân tôi dưới gậm bàn, nhìn sang tôi, đôi mắt như có vẻ nói: được, rồi biết nghe em!…

Thế là từ bữa đó tôi chú ý là một tuần anh mới tắm một lần mà chả có lần nào trên dây phơi là có quần áo của anh. Mấy lần má không biết, nhưng sau thấy anh mặc hoài một bộ, má la lên:

- Mày thành mọi hay sao đấy hử Khoa?

Anh Khoa giả vờ thiểu não:

- Khổ quá má ạ, con sắp thi lục cá nguyệt kỳ hai rồi, phải học nhiều quá, mà thay ra thì không có thì giờ giặt, để đó ai giặt cho hở má, nên con mới mặc lại chứ ạ.

Cái anh này đa mưu thật, biết má trọng sự học là đem ngay ra nói, quả nhiên má quay sang tôi:

- Anh sắp thi rồi con ả, thôi ráng giặt dùm anh một tí, khi nào thi xong thì anh nó lại giặt!

- Giặt cho anh Khoa khổ lắm má ạ, nào là: Sao cổ áo hôm nay Khánh giặt ẩu thế này, với lại tay áo vò không kỹ, vết mực còn nguyên, mà ủi thì kêu quần hai ly, con chịu thôi.

- Anh sắp thi con ạ, anh em giúp nhau chứ.

Tôi hậm hực trong khi mặt anh tươi hẳn lên. Thế là anh thắng cuộc! Sáng mai trong chậu quần áo lại có thêm một bộ quần áo của anh mặc một tháng. Thật là ức! Cái gì cũng thua anh ấy hết cả. Ngay cả đầu tháng mà mua được một cuốn Tuổi Hoa về không bao giờ được đọc trước, anh cứ chờ cho tôi rọc xong xuôi thì anh lại kiếm chuyện nói với má:

- Má ơi, mai con đi học mà áo sơ mi chưa có cái nào ủi cả.

Hoặc:

- Má, 4 giờ mà Khánh nó chưa xuống nấu cơm gì hết, cứ chúi mũi mà đọc truyện.

Thế là tôi phải nghe lời má mà bỏ cuốn Tuổi Hoa xuống, anh liền vồ ngay lấy cười mãn nguyện: Khà khà! Sung sướng! Thật tức chết đi được. Bao giờ tôi cũng là một kẻ thua trận. Những lần thấy anh ngồi đọc là tôi kêu bé Khanh ra dặn nhỏ:

- Này, Khanh ra lêu lêu anh Khoa đi, nói là ông già mà còn coi Tuổi Hoa.

Bé Khanh lon ton chạy ra:

- Ê! Lêu lêu anh Khoa, ông già mà còn coi Tuổi Hoa, lêu lêu!!

Biết tôi bày, anh nói to:

- Khà khà! Sơ mổ già sơ mổ mới coi à, già coi Tuổi Hoa cho nó trẻ lại, cho nó “thung thướng”! Em tưởng em nói dzị rồi anh bỏ xuống đi à? Còn lâu!

Và anh thản nhiên tiếp tục đọc một cách ngon lành như không biết gì cái tức của tôi đã lên đến cực điểm. Tôi thề là nhất quyết sẽ không làm gì cho anh nữa.

Một buổi trưa kia, lúc anh xé lịch kèm theo điệp khúc mà lúc nào xé lịch anh cũng rống:

- Úi dzời ơi, giấy bay thì ngày mất! Chán lắm, chán lắm!

Nhớ đến ngày tôi sực nhớ vội nói:

- À! Anh Khoa, anh thi gì mà lâu thế? Quần áo tính sao đi chứ. Từ mai, quần áo anh mà còn nằm trong chậu thì Khánh loại ra đấy.

Anh không nói gì mà làm như không nghe tôi nói. Và đến sáng, tôi tức giận biết bao nhiêu khi thấy quần áo anh nằm chình ình trong chậu! Tôi nhứt quyết loại ra ngoài.

Đến chiều tôi phải đi ra phố mua mấy quyển sách thì vận đen đến tìm tôi: chiếc xe đạp hư! Làm sao bây giờ? Nhờ anh Khoa thì chắc còn lâu, hồi sáng không giặt quần áo cho anh ấy thì sức mấy mà ảnh sửa dùm? Thôi cứ thử nhờ xem sao? Tôi lại gần anh nói nhỏ:

- Anh Khoa ơi, xe đạp Khánh nó làm sao ấy, anh xuống coi dùm Khánh tí đi.

Lập tức, anh đưa điều kiện:

- À! Thế bây giờ Khánh có chịu giặt quần áo cho anh không?

Vì chiếc xe đạp tôi đành phải bằng lòng!

Nhưng anh còn cẩn thận:

- Khánh phải giơ tay thề đàng hoàng cơ.

- Thề thế nào hở?

- Thì: từ nay tôi thề sẽ giặt quần áo cho anh Khoa mãi mãi!

Và bao giờ tôi cũng là kẻ thua cuộc!!

Khánh Minh

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 90, ra ngày 1-5-1968)

[HD] Nhật Ký Của Mẹ - Hiền Thục, St: Nguyễn Văn Chung

Gặp Mẹ Trong Mơ - Thùy Chi

Mẹ Tôi và Hoa - ĐỖ PHƯƠNG KHANH

Mẹ tôi yêu hoa. Không những hoa, mẹ yêu cả lá nữa. Mẹ nói: “Hoa lá tươi đem lại cảm giác tràn ngập sức sống”.

Nghĩ về thời thơ ấu, trong tâm tưởng anh chị em chúng tôi bàng bạc hình ảnh hoa lá trong căn nhà ấm cúng của gia đình hồi đó.

Nhưng chúng tôi không hoàn toàn hưởng ứng “thói” yêu hoa của mẹ. Chúng tôi phản đối, tại sao ư, vì nếu mẹ vắng nhà mà chúng tôi để hoa lá héo là thế nào cũng bị mẹ mắng:

- Sao các con không cho hoa uống nước, các con khát có chịu nổi không?

MADURODAM Thành Phố Nhỏ Nhất Thế Giới - SONG THẤT

Cả thành phố chỉ gồm có hơn 3 cây số đường nhựa và gần 4 cây số đường rầy,

nhưng Madurodam phải đón tiếp hàng triệu du khách mỗi năm

Nằm cạnh thành phố hành chánh nhộn nhịp The Hague, Madurodam là thành phố nhỏ diễm lệ của Hòa Lan (1).

Nhỏ, vì diện tích Madurodam không chắc rộng hơn Thảo cầm viên Sàigòn. Rất nhỏ, vì khi tới đó, bạn sẽ có cảm tưởng mình vừa biến thành một ông khổng lồ như anh chàng Gu-li-vơ lạc vào xứ Chim Chích của truyện Gu-li-vơ phiêu lưu ký.

Tuy nhỏ nhưng Madurodam có đủ những gì một thành phố tân tiến phải có. Một Tòa Thị Chính. Phố xá. Công thự. Giáo đường. Các Viện và Trường học. Nhà máy. Phi trường. Bến tàu v.v… Trên đường phố (tổng cộng chỉ hơn 3 cây số!) bạn cũng bắt gặp những “thị dân” Madurodam trong y phục địa phương và đủ dáng điệu.

Các đoàn xe lửa – đầu máy điện tối tân – kéo theo toa hành khách hay hàng hóa chạy ngang dọc như mắc cửi. Hệ thống hỏa xa này sẵn sàng làm say mê bất cứ du khách nào, dù già hay trẻ. Tất cả gồm 25 đoàn tàu, đều vận chuyển bằng điện qua một sợi dây chạy song song phía trên, và được điều khiển bằng máy tự động, ngoạn mục hơn bất cứ hệ thống hỏa xa nào trên thế giới – Đến đó, bạn có thể nhấn nút cho một đoàn tàu dừng lại ga nào đó lâu hơn một chút, con tàu sẽ ngoan ngoãn ngừng mà không ảnh hưởng tới các đoàn khác. 180.000 con đinh ốc đã được dùng để ráp hệ thống đường rầy non 4 cây số.

Mặt đông bắc thành phố có một con sông lớn với đủ kiểu tàu biển neo tại các hải cảng, như một tàu bệnh viện mang tên người sáng lập cơ quan Hồng Thập Tự: J. Henry Dunant.

Chính giữa thành phố là phi trường Madurodam. Được xây cất do sự bảo trợ của công ty Hàng Không Hoàng Gia Hòa Lan (K.L.M.), phi trường trang bị đủ tiện nghi của một phi trường tân tiến. Bạn sẽ thấy những kiểu mẫu phản lực cơ thương mại chạy lui tới trên sân trong khi máy phóng thanh loan báo những chuyến bay tưởng tượng đến các thủ đô khắp thế giới.

Đêm xuống, Madurodam mới thực là một thành phố diễm lệ. 37 cây số dây điện được chôn ngầm dưới đất và 2 cây số dây điện cao thế, dẫn đến 46 ngàn bóng đèn thắp sáng mỗi tòa nhà, góc phố, bến tàu. Mỏi chân, du khách có thể ngồi lại xem tin tức trên một tấm quang báo, trích từ một tờ báo danh tiếng ở Hague.

Cây, cỏ, bồn hoa trong thành phố cũng lại là một công trình đáng phục. Tất cả đều được hãm, tỉa tỉ mỉ để tương xứng với nhà cửa, đường sá nhỏ hẹp. Đặc biệt có một khu rừng thông Gia-Nã-Đại được mang từ Gia-Nã-Đại qua trồng!

Hòa Lan xây dựng Madurodam để tưởng niệm một công dân trẻ tên George J. LIONEL MADURO, đã chiến đấu và hy sinh cao cả cho xứ sở trong thế chiến thứ II. Khởi sự từ năm 1950 và được Công Chúa Hòa Lan Beatrix khánh thành ngày 2-7-1952. Nhìn tổng quát, Madurodam là một sa bàn sống vĩ đại, gồm hơn 120 mô hình thu nhỏ mọi công trình kiến trúc danh tiếng xưa nay ở khắp nước, theo tỷ lệ 1 : 25.

Tuy Madurodam thực sự không có một công dân, nhưng lại có một Hội Đồng Thành Phố gồm một Chủ Tịch và 30 Nghị Viên. Chức vụ Chủ Tịch được Nữ Hoàng Hòa Lan Julia bổ nhiệm lần đầu tiên ngày 2-7-52 cho Công Chúa Beatrix. 30 Nghị Viên nói trên được tuyển cử hàng năm trong các trường ở Hague. Các Nghị Viên này lại bầu một Phó Chủ Tịch, Thư Ký v.v… để điều hành thành phố.

Kết quả đầu tiên ghi nhận được ở Hội Đồng Thành Phố Madurodam ngay sau khi nhậm chức là việc thành lập một ban nhạc chính thức cho thành phố. Ban nhạc này gồm 50 học sinh nam nữ, tuổi từ 9 đến 20.

SONG THẤT 

---------------

CHÚ THÍCH

(1) – Hòa Lan (Holland) cạnh Bắc Hải, Tây Bắc Châu Âu. Dân số khoảng 14 triệu người (1974). Thủ đô là Amsterdam, nhưng cơ cấu hành chánh lại đặt ở Hague, một thành phố ở phía Tây Nam thủ đô.

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 222, ra ngày 1-5-1974)

NHỚ MỘT THỜI : Tuần báo THIẾU NHI - PHẠM CÔNG LUẬN

     Năm 1972, Sài Gòn đang vui vẻ trẻ trung với hippy choai choai đầy đường phố . Nhạc Phạm Duy đang được hát khắp nơi và nhạc ngoại quốc lời Việt thịnh hành với những bài Đồng Xanh. Trong nắng trong gió. Những mùa nắng đẹp. Xã hội đầy lo lắng từ các bậc phụ huynh khi con cái bị ảnh hưởng văn hóa phương Tây, yêu cuồng sống vội.

     Lúc ấy tôi còn là đứa con nít đang học lớp Nhứt (bây giờ là lớp Năm) ở tr­ường Võ Tánh, Phú Nhuận. Tuy còn nhỏ nhưng nhờ có sẵn tủ sách của Ba và ông anh học Văn khoa nên tôi đọc được nhiều. Đã vậy, các hiệu sách cho thuê mư­ớn truyện đang phổ biến. Tôi ngốn từ sách của nhà xuất bản Phư­ợng Giang với truyện của Thạch Lam, Khái Hư­ng, nhà xuất bản Huyền Trân với tác giả Nhật Tiến. . . đến sách của Tủ sách Tuổi Hoa. Sách dịch có Con Nai Tơ của Rawlings, Phiêu l­ưu trên lư­ng ngỗng của Selma Lagerlof, cả lô truyện trinh thám Z28 như­ Kashmir sông máu thuyền hoa, Bhutan đêm dài không sáng, Hồng Loan Hồng Ngọc . . . Tôi đọc mà nhớ nhớ quên quên, nhưng ham quá nên đích thị là con mọt sách.

     Biết tôi ham đọc nên dù học không giỏi giang gì tôi được Cô giáo lớp Năm giao cho trọng trách là "quản thủ tủ sách" của lớp. Thời đó, mỗi lớp được một khoản tiền hằng tháng để mua sách báo thiếu nhi xếp loại là lành mạnh (không dùng ngôn ngữ lóng thô tục hay có cảnh đấm đá) để học trò đọc bên cạnh ổ bánh mì to và ly sữa hằng ngày cho mỗi đứa (chư­ơng trình viện trợ từ nước ngoài). Sách thì có cô lo còn báo, tôi được giao mua hằng tuần.

     Từ đó, tôi phát hiện tờ Tuần báo Thiếu Nhi. Trư­ớc đó, tôi toàn đọc ké sách ng­ười lớn nên một ấn phẩm được coi là báo dành cho thiếu nhi đẹp nhất nhì miền Nam khiến tôi mê tít. Tranh màu nước của họa sĩ Vi Vi trên tranh bìa, do được in trên khổ lớn nên đẹp hơn mấy bức của ông vẽ in trên tạp chí Tuổi Hoa của linh mục Chân Tín. Bài vở thì do nhà văn Nhật Tiến chăm sóc cùng vợ là nhà văn Đỗ Phương Khanh, vốn là cây bút của các tạp chí Tân Phong, Văn Hóa Ngày Nay từ cuối thập niên 1950 nên rất có nghề.

     Mỗi kỳ báo có bài viết của "ông Khai Trí" Nguyễn Hùng Trư­ơng cũng là chủ nhiệm báo, nhẹ nhàng và sâu sắc trong mong muốn định hư­ớng lối sống lành mạnh cho giới trẻ. Truyện tranh thì có truyện Tin tin của Hergé, Tí hon thần lực của Peyo. Bài của các nhà văn Thúy An, Minh Quân. Kim Hài, Vũ Hạnh, Phan Kh­ương Thái viết hay, sâu và luôn có tính giáo dục. Nhà văn Nhật Tiến thì đăng phơi-ơ-tông dạng như­ Thuở mơ làm văn sĩ. Mỗi tuần, tôi mua báo trên đường đi học về và sáng hôm sau mang vào lớp cất vào tủ sách để các bạn xem vào mỗi cuối buổi.

     Qua suốt năm đó và đến đầu hè sau năm lớp Đệ thất (lớp 6), dù nghỉ học nhưng tôi vẫn được đọc báo Thiếu Nhi vì ông anh bắt đầu lo tôi sẽ ham mấy truyện tranh gọi là nhảm nhí như­ Quỷ một giò, Chú Thoòng bán đầy vỉa hè. Với tiền anh cho, tôi tiếp tục mua báo Thiếu Nhi và đọc được thông báo là tòa soạn sẽ mở một khóa học đặc biệt ở trụ sở tòa báo số 159 Thiệu Trị (nay là đường Trần Hữu Trang Phú Nhuận). Lớp mang tên “căn bản gấp giấy Origami” cái tên Nhật Bản này không lạ vì trên báo Thiếu Nhi đã đăng lai rai dăm kiểu xếp giấy và gọi đích danh như­ vậy.

     Ba má tôi, quá ngán thằng con lêu lổng suốt ngày ngoài đường trong ba tháng hè nên đồng ý nhay khi tôi mở miệng xin học. Tôi cùng ba thằng bạn trong xóm lần mò đến Tòa soạn mà lòng hồi hộp, hoặc có mình tôi cảm thấy vậy vì ba thằng kia chả quan tâm gì, đi theo tôi cho vui. Chúng tôi ghi danh và học luôn buổi dầu.

     Lớp bắt đầu khi một ông nhỏ ng­ười đeo kính b­ước ra chào mừng đám học viên, đa số là ngư­ời lớn ra dáng giáo viên. Ông giới thiệu là Nhật Tiến, thần t­ượng của tôi, ngư­ời từng làm khổ tôi vì phải soạn bài “trần thuyết” (tập cho học sinh thuyết trình tác phẩm văn học) cuốn Thềm Hoang của ông trong năm lớp 6.

     Sau đó, có một ông đầu hói, dáng bệ vệ trong bộ vest, da ngăm đen và có nụ cư­ời như­ ông Địa b­ước ra. Đó chính là ông chủ nhà sách Khai Trí, tức Chủ nhiệm báo Nguyễn Hùng Trư­ơng. Một ông thứ ba là ngư­ời Nhật từ Đại sứ quán Nhật Bản tại Sài Gòn.

     Cả ba ông phát biểu ngắn gọn, ca ngợi môn nghệ thuật và cũng là thú vui gấp giấy này. Sau đó ông Nhật Tiến giới thiệu ch­ương trình học trong suốt ba tuần, tuần vài buổi, giấy thì ban tổ chức lo. Ai gấp đầy đủ các mẫu hình và nộp cho thầy sẽ được cấp bằng tốt nghiệp.

     Học được vài buổi thì ba thằng bạn của tôi, dù không có "mư­a một ngày" nào nhưng lại bỏ tôi đi chơi đá dế, tạt lon, dễ hiểu hơn là ngồi chọc ngoáy mấy tờ giấy.

     Phần tôi tiếp tục ngồi học, tuần mấy lần đi ngang qua nghĩa địa Phong Thần (nay là chợ Trần Hữu Trang) là nơi yên nghỉ của bà ngoại tôi để đến Tòa soạn. Ở đó tôi học từ các mẫu căn bản đến xếp được những con phức tạp nh­ư con cọp, con gà trống bằng hai mẩu giấy và xếp dần đến con cua, con rồng rất khó.

     Thầy Nhật Tiến hiền hậu, kiên nhẫn và luôn hết lòng khi hư­ớng dẫn học viên. Thỉnh thoảng cô Đỗ Phương Khanh cũng ra giúp thầy. Cô Phương Khanh có làn da trắng, dáng đầy đặn và sang trọng. Đám con thầy khá đông, con trai thì gầy, con gái trắng bóc và mũm mĩm. Con trai đầu của thầy, hình như­ tên Khiết, thỉnh thoảng ra ngồi cùng chúng tôi và xếp biểu diễn những con vật rất khó.

     Ra vô tòa soạn, thỉnh thoảng tôi xem được những bức tranh bìa chuẩn bị cho số tới của họa sĩ Vi Vi rất nổi tiếng ở miền Nam lúc đó. Có lần, tôi thấy anh bư­ớc ra, dáng cao ráo và hơi nghiêm nghị. Một anh học viên quay về lớp khoe là đã xin chữ ký của anh. Lúc khác thì thấy báo chở về tòa soạn bằng xe ba gác, xếp đều tăm tắp và mới tinh t­ươm. Không khí làm báo lúc đó đối với đứa con nít mư­ời một tuổi như­ tôi thật lạ lẫm, hấp dẫn và gây ấn t­ượng đến nỗi lớn lên tôi lỡ bư­ớc theo nghề này luôn .

   
























Kết thúc khóa học, chỉ còn mỗi mình tôi là đứa con nít duy nhất được cấp chứng chỉ tốt nghiệp vì học đủ, nộp bài đủ. Vài học viên lớn tuổi được tặng quà vì xếp đẹp quá. Còn tôi thì thấy buồn vì hết được lui tới tòa soạn thân yêu này, và chư­a có lần nào dám nói được một câu với chú Nhật Tiến hay anh Vi Vi.

     Tám tháng sau thì đến 30 tháng 4 năm 1975 và tờ báo Thiếu Nhi ngư­ng hoạt động. Nhiều năm sau tôi nghe nói gia đình nhà văn Nhật Tiến đã ra nước ngoài sống. Năm 1979, tôi được dự trại tổng kết hè dành cho những cá nhân ư­u tú trong đợt hoạt động hè. Mỗi trại viên được một họa sĩ vẽ ký họa chân dung để triển lãm trong trại. Tôi được một họa sĩ tên Giang, tự là "Giang chảy" vẽ chân dung. Bên cạnh tôi, một đứa chư­a chắc đẹp trai hơn tôi lại do chính họa sĩ Võ Hùng Kiệt tức Vi Vi vẽ. Tôi ghen tức biết chừng nào, nhất là khi nhìn lại bức chân dung một thanh niên mư­ời tám tuổi quá đạo mạo do ông Giang Chảy thể hiện.

     Cách nay vài năm, khi dọn nhà, tôi soạn lại sách vở giấy tờ và tìm được tấm chứng chỉ tốt nghiệp rất đẹp này, dù giấy đã úa vàng qua hơn ba chục năm. Tờ chứng chỉ do họa sĩ Vi Vi trình bày, có chữ ký của ông Khai Trí và nhà văn Nhật Tiến toàn những ngư­ời tôi ngư­ỡng mộ.

     Kể chuyện này cho chị Th­ư bán sách cũ trên đường Lê Văn Sỹ, chị bảo bà Đỗ Phương Khanh có về Việt Nam, tìm mua lại dăm tờ báo Thiếu Nhi ngày xư­a. Tôi mang ra nhờ chị gửi tặng bà vài số. Tờ báo hay cái chứng chỉ cũ này đều gợi lên những ngày tư­ơi đẹp và trong trẻo, mối duyên nhỏ giữa những ngư­ời tâm huyết làm báo cho thế hệ tương lai và số đông độc giả, là tôi và bạn bè đồng lứa.

PHẠM CÔNG LUẬN

Trích: SÀI GÒN, Chuyện Đời Của Phố

***

Thời điểm Sài Gòn 1972

THƯ VIỆN THIẾU NHI

Do Tuần báo Thiếu Nhi tổ chức & điều hành

Nhà sách Khai Trí bảo trợ.

     Sau một thời gian chuẩn bị, hôm nay tòa soan rất vui mừng loan báo cùng các em trong gia đình Thiếu Nhi thuộc Sài Gòn - Chợ Lớn – Gia Định được hay : THƯ VIỆN THIẾU NHI đã thành lập xong.

     Thư viện này dưới sự bảo trợ của Nhà sách Khai Trí đã trang bị được trên 1,000 cuốn sách đủ loại như : Tiểu Thuyết, Sách Hồng, Sách Khảo Cứu, Sách Học Làm Người..v..v.. và cho các em mượn đọc miễn phí.

     Trong giai đoạn điều hành khởi đầu, vì tòa soạn có ít nhân viên nên Thư Viện chỉ mở cửa một tuần 1 lần để các em tới mượn sách ĐEM VỀ NHÀ ĐỌC. Và mỗi sáng Chủ Nhật các em có thể tới mượn sách và đổi sách.

     Sau đây là các chi tiết các em cần ghi nhớ :

     - Thư Viện Thiếu Nhi đặt tại tòa soạn Thiếu Nhi ở số 159 Thiệu Trị (Phú Nhuận) Sài Gòn. Các em đi theo đường Trương Minh Ký nối dài, qua Cổng Xe Lửa số 6 độ 50 thước thì rẽ tay mặt.

     - Thư Viện mở cửa từ 8 giờ sáng đến 12 giờ trưa mỗi sáng Chủ Nhật.

     - Các em chỉ tới Thư Viện để mươn sách và đổi sách rồi đem về nhà đọc.

     - Muốn mượn sách, các em chỉ cần xuất trình Thẻ Gia Đình Thiếu Nhi mà các em đã được cấp phát từ mấy tháng nay.

     - Thư Viện sẽ bắt đầu mở cửa từ Chủ Nhật 2-7-1972

     - Với sự lựa chọn cẩn thận những loại sách bổ ích, tòa soạn mong mỏi Thư Viện sẽ giúp ích các em một phần nào trong lãnh vực giải trí và giáo dục.

THƯ VIỆN THIẾU NHI

Chị Đỗ Phương Khanh

 Nhắn Tin Chung Tới Tất Cả Các Em

     1) Thư viện Thiếu Nhi sẽ khai trương ngày 2-7-1972 (nơi trang 3 in lộn là 9-7-1972 , chị xin đính chính). Vậy kể từ 8 giờ sáng tới 12 giờ Chủ Nhật ngày 2-7-72 các em thân mến của chị hãy sốt sắng đến tòa soạn để chứng tỏ tinh thần ham học, ham hỏi han tìm hiểu. Hôm đó sẽ có nhiều tiết mục hấp dẫn lắm cơ. Thí dụ như thế này nhé :

     - Nhạc sĩ với cây đàn Phạm Đức Huyến sẽ dẫn các em vào thế giời âm thanh kỳ ảo “Thiếu Nhi VN là mầm non tương lai sáng ngời”.

     - Họa sĩ Vi Vi trổ tài rồng bay phượng múa.

     - Chú Bình Electronic kê toa bắt mạch chớp nhoáng các trục trặc kỹ thuật máy móc của các em.

     - Bác Vịt Mò Vũ văn Việt sẽ mò chuyện lạ bốn phương ra đãi các em bốn món ăn chơi.

     - Và sau cùng là để các nhận bà con, họ hàng trong gia đình Thiếu Nhi, rồi nếu cao hứng thì các em có thể mượn mở hàng một cuốn sách gì đó của Thư Viện chúng ta, đem về nhà đọc liền tù tì một tuần.

     Vậy nhớ Chủ Nhật 2-7-72 rủ nhau tới tòa soạn Thiếu Nhi nhé:

Dù ai học đâu chơi đâu

Mồng hai tháng bẩy rủ nhau mà về

Mồng hai tháng bảy ngày gì ?

Là ngày Thư Viện Thiếu Nhi khánh thành 

Chị Đỗ Phương Khanh

(Thiếu Nhi số 44 ra ngày 25-6-1972)

NGÀY HỌP MẶT

KHÁNH THÀNH THƯ VIỆN THIẾU NHI

Phóng sự của Hà Dương Nguyên

     7 giò 30 tôi đạp cót két từ đường Trương Minh Ký quẹo vô. Tòa soạn còn cửa đóng then cài. Theo lời bố cáo trước thì 8 giờ Thư Viện mới mở cửa, mình đã quá lo xa tới sớm cà nửa giờ. Nhưng còn nhiều bồ đã tới sớm hơn. Xe đạp đã thấy ghếch ở bờ tường, dưới bàng hiệu của tòa báo. Dọc theo con đường Thiệu Trị lố nhố nhiều mặt đi lảng vảng. Về sau được nghe thổ lộ, có bồ đã tới từ lúc…chưa tới 7 giờ. Chăm thế !

     Đúng 8 giờ ( có tiếng tít tít ở ra-đi-ô nhà kế bên thông báo đầu giờ) cánh cổng sắt bắt đầu mở. Mọi người có quyền vô sân mà không sợ ai bắt lỗi. Sân tòa báo bé bằng cái lỗ mũi (hèn chi chị Đỗ Phương Khanh đã rào trước đón sau trong số báo tuần trước rằng đây chỉ là mi-ni Thư Viện). Nói bằng cái lỗ mũi là để bà con hình dung cho dễ dàng vậy thôi, chớ thật ra cũng có chỗ để mươi cái xe đạp, một cái xe gắn máy , một lối đi vừa một người đi lách nghiêng và một cái bàn kê ở dưới mái tôn ọp ẹp. Đó là “ tình cảnh” ở phía ngoài. Bước từ sân lên một bậc thềm là tới một phòng mỗi bề ước chừng 4 thước . Tòa soạn và mi ni Thư Viện ở trong đó. Xin cứ từ từ nghe kể để cho có đầu đuôi.

     Có hai người ngồi ở bàn ngoài, dưới mái tôn, phe kịp tóc cả. Chắc đây là “hướng dẫn viên” của tòa soạn. Một cô nói :

     - “Ai” muốn mượn sách thì phiếu đây. Coi mục lục xem số thứ tự của cuốn sách, ghi vô phiếu , ký tên rồi đổi phiếu lấy sách. Ý quên, nhớ ghi cả địa chỉ vô nữa “nhe”.

     - Đâu ?Mục lục đâu ?

     - Ở trong đó !

     Thế là ùa vô. Căn phòng bên trong ngập luôn phân nửa, người là người, đợt xung phong đầu dễ cũng hơn hai chục mạng . Một nhận xét: tòa soạn luộm thuộm, bởi lẽ muốn vào ải trong (mượn sách) thì phải qua ải đầu (làm phiếu ). Nhưng muốn làm phiếu thì phải coi mục lục xem có cuốn gì, cuốn gì mới hỏi mượn được mà mục lục lại để ở ải bên trong. Thế là phải coi ở trong xong lại phải ra ngoài rồi lại vô trong, cảnh chen ra, chen vô này chắc không khá được. Nhưng độc giả , đã có một cách giải quyết lấy. Nghĩa là ùa vô tủ sách , lựa tưới hột sen, cuốn nào ưng thì rút phăng ra cầm tay cho chắc ăn (kẻo tên khác lựa mất) rồi phiếu phiếc sẽ tính sau. Toàn dân thiên hạ đều theo kiểu đó, thành ra luật của hai cô “hướng dẫn” mới ban ra đã bị vi phạm và hủy bỏ ngay từ đầu. Thế là vui vẻ cả.

     Về phần tôi lựa được cuốn “Phấn Thông Vàng” của Xuân Diệu yên chí lớn rồi, mới tìm hỏi :

     - Mục lục đâu ? Xem tủ sách có những sách gì ?

     Bà con vì lựa sách ngay ở kệ, không cần mục lục, bây giờ mới phát giác ra rằng không thấy nó hiện diện ở trong ải này (lại một sự luộm thuộm nữa đấy nhá !). Cho tới khi đó mới thấy một nguòi lừng khừng đi vô, kính trắng, cà vạt, tay ôm một xấp hồ sơ đặt phịch xuống bàn và nói :

     - Mục lục đây các chú, lựa coi cuốn nào thích thì làm phiếu.

     À ! Ra chú Nhật Tiến, “ngài” đến trễ 15 phút. Mới 15 phút thôi đã bị lạc hậu về phương pháp làm việc rồi. Thiên hạ xúm lại sấp mục lục để trên bàn. Chú Nhật Tiến mở ra giải thích :

     - Loại A là tiểu thuyết, loại B là Danh nhân lịch sử, C là truyện cổ tích nhi đồng, D là sách Học Làm Người, E là thi ca, F là sách dịch ngoại quốc, G là thể thao võ thuật, H là nữ công, y học, I là biên khảo, J là sách kỹ thuật, K là sách giáo khoa. Các chú dò tên tác phẩm để lấy số hiệu rồi ghi vô phiếu đem đổi lấy sách.

     Một bồ nói :

     - Cháu lựa ở tủ sách được rồi.

     Nhìn ra chung quanh, thấy thiên hạ tự động rút lia sách trên kệ xuống, chú củ biên thở dài :

     - Ờ…ờ…thôi thế cũng được. Nhưng nhớ làm phiếu giùm nhá !

     Xong cái vụ mục lục, bây giờ mới rảnh rang đi quan sát mọi chỗ. Thư viện có chừng trên một ngàn cuốn sách để lọt thỏm một cái kệ ngang gần 4 thước, cao gần 2 thước. Bên cạnh kệ sách là một dẫy tủ sắt của tòa soạn, đóng ngăn kín mít, ngăn nào cũng có dán tiêu đề ở ngoài : ngăn đựng hồ sơ thẻ gia đình Thiếu Nhi, ngăn chứa bản thảo , ngăn chứa thư từ liên lạc, ngăn đựng tài liệu…một số ngăn bị che kín mít bởi một tấm bảng ghi hàng chữ đỏ : “Ba giai đoạn Ấn Loát báo Thiếu Nhi”. Trên bảng dán một trang thư Chủ Nhiệm, 1 trang Vườn Hồng dưới có ghi : Bản xếp chữ, bên cạnh là tấm phim lớn chụp nguyên 2 trang nói trên với nền đen chữ trắng, có ghi chú : Phim chụp vào âm bản, bên cạnh nữa lại tới 2 tấm phim khác , nền trong suốt, chữ đen với ghi chú : Phim rửa ra dương bản để ép lên kẽm và đem in”.

     Ồ ! Thế ra báo ta vẫn đọc hằng tuần, muốn in ra cũng phải lắm sự nhiêu khê. Theo chú Nhật Tiến thì đó là kỹ thuật in offset. Nếu in typo thì giản dị hơn, chỉ việc xếp chữ rồi in trực tiếp vào giấy , đỡ tốn kém hơn nhưng không đẹp bằng.

     Bên cạnh dẫy tủ sách là một kệ sách nữa lớn hơn kệ bên kia nhưng đây là phạm vi của tòa soạn, không không mượn được vì là tủ sách tài liệu. Nhiều sách thấy ham quá cỡ : một bộ Bách Khoa Tự Điển bằng tiếng Anh, bộ 14 cuốn, 1 bộ Bách Khoa Tự Điển dành cho trẻ em (Encyclopédie des Jeunes) cũng 14 cuốn, 4 bộ Tout Connaitre, 1 bộ sưu tầm về Thế Giới các loài vật ( Le monde merveilleux des annimaux), 10 bộ Pages en couleurs toàn chuyện sưu tầm hay lạ trên thế giới, rồi các tạp chí Mickey, Pilote, Lizette, Les Veillée, Tout Univers, Văn, Báck Khoa, Tuổi Ngọc, Tân Phong, Khoa Học, Phổ Thông ..v..v… có mặt đầy đủ. Bác Chủ nhiệm Nguyễn Hùng Trương là Giám đốc nhà sách Khai Trí có khác, yểm trợ cho tòa soạn như rứa thì có cả kho tài liệu mà khai thác.

     Bên cạnh tủ sách của tòa soạn là một dàn trưng bầy Thiếu Nhi từ số 1 đến số mới nhất. Bốn mươi lăm cái bìa với 45 hình vẽ tuyệt cú mèo của Vi Vi, để bên cạnh nhau chiếm hết một góc phòng nom rực rỡ hẳn lên. Mặc dù số nào cũng mua đủ nhưng đem xếp bên cạnh nhau để ngắm đủ 45 cái bìa vẫn thấy thích thú và nhìn không chán mắt.

     Nhìn bìa báo mới nhớ đến chương trình do chị Đỗ Phương Khanh loan báo là có Bình Electronic bốc thuốc cho toa, Vi Vi vẽ tại chỗ và nhạc sĩ Phạm Đức Huyến dạy ca “ Thiếu Nhi VN là mầm non tương lai sáng ngời” “. Ô ! Đã hơn 8 giờ rưỡi rồi sao chưa thấy chư vị anh hào nào tới cả. Còn đang “thắc mắc của em” định nhờ anh Báck Khoa giải đáp thì một ông lính hùng hục chen vô (bên ngoài bây giờ đông nghet). Chú Nhật Tiến giới thiệu:

     - Đây là họa sĩ Vi Vi !

     A ! Tuần trước mới xem mặt Vi Vi trên hình, bây giờ là Vi Vi bằng xương bằng thịt, người cao, da ngăm ngăm, lưng đeo tòn ten máy hình, bận bộ quân phục láng coóng coi giống “ chiến sĩ của lòng…ai” quá cỡ. Căn phòng nhộn lên một phút về sự hiện diện của cây vẽ tài hoa, nhưng tình cảnh chen lấn đông đúc thế này khó mà được xem cái màn trổ tài họa tại chỗ được. Quả nhiên chú N.T nói :

     - Đông quá, không kê bàn vẽ cho Vi Vi được.

     Họa sĩ ngỏn ngoẻn cười, hẹn “ lát nữa coi sao” rồi vừa vặn có tiếng ồn lên ở ngòai cửa ‘nhạc sĩ Phạm Đức Huyến” thế là hoạ sĩ rút êm vô hậu trường.

     Là nhạc sĩ có khác, đi đến đâu gieo âm thanh tới đó. Âm thanh lúc này là tiếng nhốn nháo xin một bản nhạc in roné do nhạc sĩ phân phát. Một lát phát xong, mọi người quây lại. Thế là có cái màn “Thiếu Nhi VN là mầm non tương lai sáng ngời” thiệt, khỏi phải “thắc mắc của em” nữa. Giọng ca tập thể mới đầu sìu sìu như xe Suzuki bị ngập nước mưa. Cả đám đông mới chỉ vài ba cậu lên tiếng hát, mà hát một cách rất ư là tiết kiệm làn hơi. Chưa “đả thông” mấy mà. Bắt giọng lại ! Phừng…phừng…phừng…( cây đàn guitar của tòa soạn sai độ 3 dây lên tiếng hùng dũng yêm trợ). Giọng ca lớn lên dần dần. Cuối cùng các cụ ai nấy đều gào hăng ra phết. Át luôn cả tiếng ồn ào của đám đến chậm phải đứng ngoài sân và đám đang tíu tít làm phiếu ở bàn ngoải.

     Hết phần ca nhạc đến họa sĩ Vi Vi lại bị lôi ra. Rồi chị Đỗ Phương Khanh làm một cuộc phỏng vấn:

     - Đố các em vẽ cái gì khó nhất ?

     Phe ta còn đang ngẩn người nghĩ coi vẽ cái gì khó nhất thì chú Nhật Tiến trả lời giùm:

     - Vẽ hình họa sĩ Vi Vi khó nhất.

     Chị ĐPK chịu thua liền. Họa sĩ Vi Vi đứng làm mẫu đó, ai bảo dễ. Vẽ thử coi. Lại hỏi:

     - Vậy đố các em vẽ cái gì dễ nhất ?

     Chú NT lại trả lời giùm:

     - Vẽ bìa báo Thiếu Nhi dễ nhất.

     Đây là một lời khen tặng kín đáo dành cho họa sĩ, nhưng phe ta còn “nít” quá không thông cảm được nên ngơ ngác nhìn vô “sạp” , nghĩ mãi không hiểu tại sao lại vẽ bìa T,N dễ nhất.! Kỳ thấy mồ !

     Qua màn phỏng vấn thì giấy bút được mang ra. Họa sĩ tốc họa một bức chân dung của cô bé Bảo Ngân. Trong khi ấy chú Nhật Tiến ký tặng cô Ngọc Bích một cuốn Chim Hót Trong Lồng và chị Đỗ Phương Khanh ký tặng cậu Lê Thanh Bình một tập truyện ngắn của chị, cuốn Hương Thu.

     Hết màn trao giải thưởng thì mấy đĩa bánh ngọt trên bàn cũng vừa hết luôn (quên không tường thuật là tòa sọan cho độc giả ăn bánh, uống trà khai trương mà lỵ). Rồi lại đến màn đồng ca. Đồng ca được vài bài thì nhìn đồng hồ đã gần 12 giờ. Chưa mấy ai nghĩ đến chuyện về, nhưng trong phòng mờ mịt những hơi người. Hơi người ngột ngạt đến độ chú N.T định chụp mấy tấm hình làm kỷ niệm về sau đều không được vì hơi nước che mờ cả ống kính.

      Đành là bế mạc hẹn gặp lại tuần sau. Ai nấy ra về thơ thới hân hoan, trên tay mỗi người đều mang theo một cuốn sách vừa mượn ra ở Thư Viện.

Hà Dương Nguyên

một độc giả Thiếu Nhi

(Đăng trên báo Thiếu Nhi số 48 ra ngày 23-7-1972)

*  *  *

NHẮN TIN CHUNG TẤT CẢ CÁC EM

Thư Viện Thiếu Nhi đã thành lập, Nhiều em viết thư về hỏi thăm muốn mượn sách thì có phải chịu một phí khoản nào không, có phải đặt cọc tiền cho cuốn sách không. Vì nếu không, khi mượn lỡ có người lấy luôn sách thì sao. Chị xin trả lời chung các em là mượn sách của Thư Viện Thiếu Nhi các em không phải trả bất cứ phí khoản nào, cũng không phải đặt cọc tiền khi mượn sách.

Chủ đích của tòa soạn là mong cung ứng cho các em những cuốn sách đọc giải trí và mở mang kiến thức mà vì điều kiện kinh tế eo hẹp các em không có tiền mua. Tòa soạn cũng chỉ trông mong vào thiện chí của các em khi mượn sách giữ gìn cẩn thận và hoàn trả đúng hẹn để cuốn sách được phổ biến và giúp cho các em khác có cơ hội được mượn đọc đồng đều. Vấn đề mất sách, tòa soạn hy vọng sẽ không xẩy ra nhất là đối với lứa tuổi của các em là tuổi hồn nhiên trong sáng.

Chị Đỗ Phương Khanh

*********

CUỘC THI SÁNG TÁC

DO TUẦN BÁO THIẾU NHI TỔ CHỨC

(Đợt I, chủ đề : GIA ĐÌNH MẾN YÊU)

     Sau 4 tuần lễ đọc và tuyển lựa theo chiều hướng không đòi hỏi các em phải là những cây bút sâu sắc, già dặn nhưng chỉ nằm trong mục tiêu khích lệ những tài năng mới, Tòa soạn hân hạnh công bố cùng các em kết quả cuộc thi sáng tác đợt I, chủ đề Gia Đình Mến yêu như sau :

GIẢI NHẤT :

Tác phẩm NHÀ MẾN YÊU của THÙY NHI (Đà Nẵng).

Giải gồm có 1 văn bằng tưởng lệ, 5.000 đồng do tòa soạn tặng, một cái radio một băng do anh Bình Electronic tặng, và một số sách giá trị do nhà sách Khai Trí tặng.

GIẢI NHÌ :

Tác phẩm CHUYỆN CU TÍ của ANH VŨ (Sài Gòn).

Giải gồm có 1 văn bằng tưởng lệ, 1 cây viết máy hiệu Parker do tòa soạn tặng, và một số sách giá trị do nhà sách Khai Trí tặng.

GIẢI BA :

Tác phẩm THƯƠNG YÊU của ĐỖ THỊ KIM OANH (Đà Lạt)

Giải gồm có 1 văn bằng tưởng lệ, 1 cây viết máy hiệu Pilot do tòa soạn tặng, và một số sách giá trị do nhà sách Khai Trí tặng.

Ngoài 3 giải trên, còn 8 giải khuyến khích, mỗi giải gồm một văn bằng tưởng lệ và một số sách giá trị do nhà sách Khai Trí tặng. tác phẩm của các em :

1) Chị của Hân Ly

2) Mảnh đất yêu dấu của Phi Thừa

3) Ngày xưa thân ái của Lê Trung.

4) Ước của Nguyễn văn Thông

5) Ngày Hồng Xưa của Hồng Giang

6) Căn nhà, ngôi trường và mùa thu trở về của Thơ Thơ

7) Tổ Ấm của Song Thanh

8) Thư cho Vân của Huỳnh thị Mỹ.

     Buổi trao tặng giải thưởng sẽ được tổ chức vào hồi 8g30 sáng ngày 13-8-1972 tại trụ sở Trung Tâm Văn Bút VN số 107 Đoàn thị Điểm Sài Gòn. Buổi này cũng là dịp Họp mặt Gia Đình Thiếu Nhi nhân dịp Kỷ niệm Đệ Nhất Chu Niên tuần báo Thiếu Nhi.

     Yêu cầu các em có tên trong danh sách trúng giải hãy liên lạc gấp với tòa soạn vào buổi sáng từ hôm nay đến ngày 10 tháng 8-1972 để làm thủ tục trao tặng giải thưởng. Riêng các em ở xa, xin liên lạc bằng thư, xác định rõ địa chỉ chắc chắn để tòa soạn gửi bảo đảm phần thưởng qua đường bưu điện.

*  *  *

HỌP MẶT GIA ĐÌNH THIẾU NHI

NHÂN DỊP KỶ NIỆM ĐỆ NHẤT CHU NIÊN

– Địa điểm : Trụ sở Trung Tâm Văn Bút VN số 107 Đoàn thị Điểm Sài Gòn.

– Ngày : Chủ Nhật 13 tháng 8 năm 1972

– Giờ : từ 8 giờ 30 đến 12 giờ.

CHƯƠNG TRÌNH SINH HOẠT

1) Giới thiệu các em trong gia đình Thiếu Nhi, các nhân viên tòa soạn, các nhà văn, nhà giáo cộn tác với tuần báo Thiếu Nhi.

2) Trao tặng giải thưởng Cuộc Thi Sáng Tác Đợt I

3) Ca Cộng đồng.

4) Chiếu phim hoạt họa tô mầu và phim ngắn của Charlot.

     Đặc biệt kỳ họp mặt thân hữu này tòa soạn không đạt giấy mời các quan khách chínhthức như những kỳ trước để chúng ta không bị ràng buộc bởi các hình thức nghi lễ. Truy nhêncác em vẫn có thể mời phụ huynh tới tham dự trong tinh thần hòa đồng, thân ái.

     Tòa soạn mong mỏi các em tới tham dự đông đảo để đánh dấu một năm sinh hoạt của Gia đình Thiếu Nhi đồng thời tạo thêm sự thông cảm thân ái trong gia đình ngõ hầu chúng ta cùng đẩuy mạnh những sinh hoạt có lợi ích thiết thực hơn nữa trong năm tới.

Đêm Sa Mạc - PHẤT MỤC NHÂN NGHỊ

Tử thần lảng vảng như khiêu khích trên sa mạc Arizona. Ban ngày, khi mặt trời soi sáng khắp sa mạc, tên hảo hán ẩn mình kín đáo trong gốc những bụi cây, dưới những tảng đá hay dưới lớp cát nóng bỏng. Chỉ đến lúc chị Hằng hiện đến thay thế bác Thái Dương nằm nghỉ ở phương Đoài, tên hảo hán đáng sợ ấy mới chịu xuất đầu lộ diện. Người ta vẫn gọi hắn là bò cạp. Bò cạp, đọc tên đã thấy ngay hình ảnh của hắn, một tên săn đêm man rợ. Nạn nhân nào bị đôi càng to khỏe của hắn chộp lấy là kể như rồi đời. Bữa ăn tối của hắn tuy trễ nhưng thịnh soạn, từ gián dế, sâu bướm cho tới các loại thằn lằn. Nếu con mồi gắng gượng chống trả, tức thì chiếc đuôi nhọn của hắn đét mạnh về phía trước và hắn giết chết nạn nhân bằng nọc độc.

Chim nhớ - LINH HƯƠNG

Cái điều bé nhỏ mà to tát đó đã xảy ra. Ngọc ơi. Những tiếng đó chìm đắm trong tim, mê man trong lòng Thỏ. Những dấu chân lặng trầm như vừa in lối hôm qua, ánh nhìn còn rộn rã hôm kia. Thấy gì không Ngọc, trên đỉnh trời sau mây trắng che là hương bay là kỷ niệm. Thỏ ngẩng nhìn lên mãi theo. Cũng đành thôi trả lại Thượng Đế, những gì mà đôi tay khờ khạo Thỏ không giữ nổi, ngác ngơ ánh mắt hoài mà không tìm thấy. Ngọc ơi, vẫn nghĩ là ấm đến se lòng nếu được đứng đây và gọi thầm tiếng đó. Còn nhớ cô bé thuở nhỏ đầy ắp hồn nhiên, rạng rỡ như những đóa rạng đông đỏ má tủm tỉm cười với cô nhỏ lật tay trên trang sách tô đậm hai chữ bóng chim và đôi cánh mờ nhạt nền trời trắng. Ừ ngày xưa là tăm cá. Ừ Ngọc là bóng chim. Loài chim đã mất dấu từ lâu. Thỏ học hết

Tim Mật - LINH HƯƠNG

Trầm đứng dưới cây khuynh diệp lá dài dài, nhọn nhọn, mấy chú ong cứ xập xòe đáp trên những đóa hoa sứ vàng nhụy bên cạnh rồi bay lên cao, từng đôi, ồn ào dễ thương. Một vài cánh hoa úa bị động mạnh lả tả rơi xuống đất. Trời thu xám buổi sáng. Trầm thoang thoáng nhớ chiếc mền đắp ấm và quyển truyện thật dầy. Tuyệt quá chứ! Nhưng xấp bài còn nặng trên tay, để khi cây kim dài dừng ở số 12, Trầm đã nghiêm trang ngồi trước trang giấy trắng tinh và đề thi được phát dần đến. Bóng Nga thấp thoáng ở “ngã tư”, khuất một chút sau phòng Học Vụ rồi lại ló ra, thấy Trầm, đôi má nhỏ căng ra rồi liến láu:

- Học xong chưa, bài ít mà khó ghê.

Phía sau nhà thờ - KIM HÀI

MỘT

Tuấn ngồi bó gối trên tấm nệm rơm đặt ở góc gác chuông, nổi cao lên đến cạnh bờ thứ nhất của thanh gỗ ngang chống đỡ. Rơm lún đến tận thắt lưng, cứa vào da chân nhột nhạt, ngứa ngáy. Nhưng Tuấn vẫn không rời chỗ của mình. Đấy là nơi tốt nhất để Tuấn có thể đưa tầm mắt vượt khỏi bức rào dày bịt chè hoang, trông vời tận mút con đường dẫn đến quán chú Ba, sát chợ, để thấy được bóng dáng của thằng Ty, thằng bạn mà Tuấn đang ngóng đợi đến mỏi mòn.

- Quái, thằng này sao mãi chả đến. Đã hẹn rồi mà còn quên. Lần này mà tới trễ ông nhét cả đống rơm vào mồm cho xem.

Tuấn đứng dậy, nhún chân trên đống rơm khô, trèo đến nửa vời gác chuông, vắt vẻo trên mấy thanh gỗ ngang màu đen nhớp nháp vì mưa suốt mấy tháng qua. Gió lạnh đập vào lưng và ngực làm Tuấn suýt soa luôn miệng. Vẫn không thấy dáng thằng Ty đâu cả. Chỉ vài bà đi chợ muộn tất tả trên đường về. Tuấn lại leo xuống ngồi phịch trên đống rơm xót. Để giết thì giờ, Tuấn thả người nằm dài, hai chân giải xuôi xuống bờ rơm, rõi mắt ngắm nghía ngôi sao thiêng màu xanh và trắng vĩ đại sừng sững trên nóc nhà thờ vạch một đường hình cong trông lạ mắt.

Đông Xuân - LINH HƯƠNG

Một

Như chú chim bé, không thưởng thức nổi mùa đông sương êm, như thân cây già cỗi trơ vơ không cành lá, như nụ hoa mỏng manh sớm mai chất ngất đợi chờ cánh mẹ ấm nồng, nắng mềm quấn quít. Không, sương còn vỡ trên những chồi lá non để nắng ngại reo dưới những vòm cây và em rời trường đã mười mấy hôm, nằm im lìm giữa bốn bức tường vôi xanh, như chiếc lồng kiên cố, như gác cũi nhỏ xinh giam giữ sơn ca líu lo, cầm chân sóc nâu tinh nghịch, ốm mềm người từ dạo trời đầy gió.

Cô em gái út - LINH HƯƠNG

Cứ mỗi trưa tan học về, bước chân đầu tiên đặt lên thềm nhà của cô gái út chút tôi là căn nhà nhỏ lại rộn rịp hẳn lên. Mọi người cùng hỏi nhao nhao trên bàn ăn trong lúc em nhanh chóng rửa tay để nhập bữa.

Cẩm:

- Có mua gì cho chị không, út?

Bé tuyệt thực - LINH HƯƠNG

Tranh minh họa của ViVi

- “… Trước cửa hoa mai vàng nở rộ, trời xanh thực xanh, gờn gợn một vài cụm mây trắng mịn…” A ha! Chị Phương định làm văn sĩ ta…

“Biết ngay mà!” Bé chỉ kịp nhủ thầm một câu rồi tuột vội xuống giường, cáu sườn ghê lắm đấy nhá! Những “tác phẩm” dang dở sáng tác lúc “nửa khuya” về tối… à không, về sáng là chồng giấy cồm cộm dày dày Bé xếp ở đầu giường. Ai đụng tới là cả một điều tối kỵ đối vối Bé… thế mà… Bé vẹt màn bước ra sân “oai phuông” như một nữ tướng:

- Trả cho Bé, Bé không giỡn với Minh đâu nhé!

Nhà nghèo - NGUYỄN THÁI HẢI

1

Ngồi bên bờ giếng, con Lành đang mải vo gạo thì có tiếng sột soạt ngoài hàng rào bông bụt. Qua kẽ lá, nó thấy thấp thoáng chiếc áo nâu của thằng Thụ, rồi đầu thằng Thụ lấp ló. Lành bỏ giá gạo lại chậu nước, bước đến bên rào. Có tiếng thằng Thụ:

- Chị hai...

Lành đưa tay vạch một khoảng trống giữa hàng bông bụt để hai chị em nó thấy mặt nhau. Gương mặt lấm lem của thằng Thụ hiện ra, Lành hỏi:

Lợn ốm - NGUYỄN THÁI HẢI

Con xề đòi ăn kêu eng éc. Mận bưng vội rổ rau muống về phía chuồng lợn. Thấy bóng Mận, con xề càng kêu to hơn. Dưới chân nó, sáu con lợn con nhao nhao xấn vào bú mẹ. 

Mận đổ vội rổ rau xuống máng ăn. Con xề chúi đầu xuống, ăn lấy ăn để. Đám lợn con cũng châu đầu vào: vú mẹ hết còn hấp dẫn chúng rồi!

Từ ngoài ngõ, bà Nhỡ nặng nhọc vần bao cám. Bà nhìn về phía chuồng lợn hỏi Mận:

Bạch em can đảm - NGUYỄN THÁI HẢI

“Thỏ Ngọc lo đầy đủ tất cả. Bếp lửa đã được đốt lên để sưởi ấm, đống rơm đã vừa êm để ông lão nghỉ lưng. Thế mà ông lão vẫn còn run. Ông rên hừ hừ thật tội nghiệp. Thỏ Ngọc nói:

- Thưa ông, ông còn cần gì nữa không ạ?

Ông lão nhìn Thỏ Ngọc, giọng yếu ớt đáp:

- Ta đói quá...

Thỏ Ngọc vội thưa:

- Vâng, xin ông đợi con một chút...

Rồi nó băng mình giữa trời mưa tuyết giá lạnh đi tìm thức ăn cho ông lão. Một lúc sau, nó quay về với mấy củ khoai. Thỏ Ngọc cẩn thận lại bên bếp lửa nướng khoai cho chín rồi mới kính cẩn dâng cho ông lão. Ông lão đón lấy ăn ngấu nghiến, chỉ một thoáng là hết sạch. Thỏ Ngọc hỏi:

- Thưa ông, chắc ông đã tạm no lòng?

Nhưng ông lão lắc đầu:

- Ta... ta vẫn còn đói lắm... Con có gì cho ta ăn được nữa không?

Thỏ Ngọc có vẻ bối rối. Vì mấy củ khoai vừa rồi đã là những món lương thực cuối cùng còn sót lại trên vùng đất giá rét này. Biết lấy gì cho ông lão ăn bây giờ?

Chừng như ông lão đoán biết nỗi lo âu của Thỏ Ngọc, ông nói:

- Ta biết nếu không còn gì ăn thêm thì ta sẽ chết mất, nhưng thôi con ạ. Ta cảm ơn con đã lo lắng cho ta nào lửa ấm, nào rơm êm, nào những củ khoai ngọt bùi. Ta hứa với con là khi chết đi, ta sẽ theo phù hộ cho con...

Nghe ông lão nói, Thỏ Ngọc nhỏ lệ đáp:

- Không, thưa ông, xin ông đừng nói như thế. Ông sẽ không chết đâu. Con hứa là sẽ tìm cho ra thức ăn để ông được no lòng...

Thỏ Ngọc nói vậy vì nó vừa nghĩ ra một cách. Nó bước dần đến bên bếp lửa. Ngọc lửa nóng hừng hực khiến nó chùn bước. Nhưng khi quay nhìn ông lão đang rên hừ hừ vì đói, nó quyết định tiến tới. Thỏ Ngọc nói với ông lão:

- Thưa ông, đây, thức ăn của ông đây...

Đoạn, nó nhảy mau vào bếp lửa định đem thân mình làm thức ăn cho ông lão... Nhưng ngay lúc ấy,hào quang lóe sáng cả một khoảng không gian. Thỏ Ngọc thấy đống lửa biến đâu mất và nơi đống rơm ông lão nằm, một ông Tiên râu tóc bạc phơ, tay cầm phất trần đang nhìn nó mỉm cười. Ông Tiên thong thả nói:

- Này Thỏ Ngọc! Ta vâng lệnh Ngọc Hoàng xuống trần gian để thử lòng con xem con có đúng là đứa nhân đức, thương người như lời đồn không. Ta rất hài lòng vì con, cho nên ta sẽ cho con lên Cung Trăng để được sống một đời nhàn hạ, sung sướng...

Đoạn, ông Tiên phe phẩy phất trần. Thỏ Ngọc thấy mình bay bổng. Mặt trăng lơ lửng trên cao mỗi lúc một gần hơn. Gần hơn...” 

*

*     *

Thỏ Bố ngừng kể, nhấp một ngụm “trà” nóng, khà một tiếng thích thú. Bạch anh nằm cạnh bố, mắt lim dim chờ đợi. Mãi, không thấy bố lên tiếng nữa, nó mới hỏi:

- Sao không kể tiếp đi bố?

Thỏ Bố cười, xoa đầu con nói:

- Hết rồi còn đâu mà kể nữa!

Bạch anh bẽn lẽn nói khỏa đi:

- Thỏ Ngọc can đảm và có lòng quá, bố nhỉ.

Thỏ Bố vênh mặt hãnh diện:

- Chứ sao! Dòng Thỏ Ngọc chúng ta là nhất mà! Chả thế sao tổ tiên ta dám trêu cả voi...

Bạch anh tiếp:

- ... và chọc ghẹo cả cọp...

Nãy giờ vẫn nằm im lặng, bây giờ Bạch em mới lên tiếng:

- Nhưng này bố ơi...

Thỏ Bố nhìn con dịu giọng:

- Gì thế con?

Bạch em nhìn Bạch anh rồi nói với bố:

- Bố bảo anh Bạch anh đừng “cốp” đầu con nữa, con mới dám nói...

- Ừ... Này! Bạch anh! Bố cấm mày không được “cốp” đầu em đấy nhé!

Bạch anh vâng một tiếng. Bây giờ Bạch em mới nói:

- Bố bảo dòng Thỏ Ngọc chúng ta can đảm thế, sao hôm nọ theo bố xuống vườn cà rốt của loài người, con nghe thằng bé người bị bố nó mắng là “Nhát như thỏ”. Sao vậy hả bố?

Câu hỏi thật quái ác khiến Thỏ Bố tắc tị chẳng biết phải trả lời sao. Trong lúc ấy, Bạch anh bị va chạm tình yêu nòi giống cực đoan, quên béng lời hứa, chồm tới “cốp” ngay đầu Bạch em một cái.

Thế là Bạch em òa lên khóc.

Thỏ Bố muốn nhân dịp này lảng tránh phải trả lời con, quay sang nạt Bạch anh:

- Đồ hư thân mất nết! Có mặt bố mày ở đây mà mày dám “cốp” em như thế đấy hở? Cút xéo đi chỗ khác chơi không? Tao lại tẩn cho mấy gậy bây giờ...

Bị bố mắng, Bạch anh sợ hãi bỏ chạy mất. Thỏ Bố đợi Bạch anh đi khuất rồi mới nói với Bạch em:

- Nó đánh con có đau lắm không?

Bạch em mếu máo:

- Anh ấy toàn “cốp” đầu con không à... Làm anh gì mà cứ ăn hiếp em hoài. “Cốp” đầu người ta rồi người ta học ngu thì sao... hu hu...

- Thôi nín đi. Bố đền cho củ cà rốt, chịu không?

Bạch em tươi ngay nét mặt nhưng còn vờ nói:

- Chịu... Nhưng con không ăn nhiều đâu bố ạ. Cô giáo bảo ăn nhiều bội thực thì khổ... Bố cho con củ cà rốt nào be bé thôi nghe bố...

- Ấy! Đâu được. Bố sẽ cho con củ cà rốt to nhất chứ...

Bạch em cười híp mắt. Thỏ Bố tiếp:

- Nhưng con phải ăn từ từ đấy. Ăn chậm mới thưởng thức hết hương vị thơm ngon của cà rốt.

Bạch em đáp:

- Vâng ạ.

Rồi lót tót theo bố đi lấy cà rốt, quên béng là bố chưa trả lời câu hỏi của mình. Trong lúc ấy Thỏ Bố vừa đi vừa nghĩ ngợi: “Thằng bé hỏi vậy mà độc địa thật chứ chả chơi. Tại sao người ta lại nói NHÁT NHƯ THỎ nhỉ?”. 

*

*     *

Loài người vẫn cho là họ có lắm bảo vật tinh thần. Nào cả kho tàng đạo lý Đông phương: Khổng, Lão... Nào bao pho kinh điển Phật giáo... Nào Thánh Kinh... Nghe đâu nhờ Thánh Kinh mà người ta đã tìm ra nhiều mỏ dầu và khám phá được nhiều điều hữu ích cho khoa học, cho nhân loại...

Dòng Thỏ Ngọc không có nhiều bảo vật như thế. Bảo vật duy nhất của dòng Thỏ Ngọc - cũng là của loài thỏ - là cuốn Ngọc Thố Thư, một cuốn sách ghi lại những truyện truyền kỳ, cổ tích, lịch sử; đồng thời, cả những lời khuyên răn, dạy bảo, những câu châm ngôn cho loài thỏ. Chính nhờ Ngọc Thố Thư mà loài thỏ đã làm được bao chuyện phi thường qua nhiều thế hệ.

Bạch anh đi học đã được một năm và cũng vừa biết đọc, biết viết. Loài thỏ không có cấp tiểu học, trung học, đại học; cũng không có lớp một, lớp hai... lớp mười một, mười hai. Loài thỏ cũng không có bằng tú tài, cử nhân hay tiến sĩ gì cả. Ngọc Thố Thư dạy rằng bằng cấp chỉ cho ta một xác định rất mơ hồ về kiến thức. Lại nữa, bằng cấp có thể phát sinh những ganh tị, rồi từ ganh tị, người ta thù hằn nhau, oán ghét nhau. Đó chính là một trong muôn ngàn đầu mối của chiến tranh.

Loài thỏ không thích chiến tranh nên loài thỏ không oán ghét nhau; loài thỏ không cần bằng cấp nên loài thỏ chỉ cần biết đọc, biết viết là đủ. Sau đó, muốn hiểu biết thêm thì phải tự tìm hiểu lấy. Tài năng sẽ thẩm định giá trị.

Bạch anh đã qua một năm học. Nó đã được quyền đọc Ngọc Thố Thư để mở mang kiến thức.

Hôm nay, Bạch anh đọc đến trang nói về lòng can đảm của loài thỏ. Ngọc Thố Thư viết:

“Lịch sử đã chứng tỏ loài thỏ có một lòng can đảm vô bờ, nhất là dòng Thỏ Ngọc. Những sưu tầm và nghiên cứu qua nhiều thế hệ thỏ đã chứng minh rằng Can Đảm là một đặc tính di truyền của loài thỏ. Cho nên bây giờ, dòng Thỏ Ngọc vẫn là dòng thỏ can đảm nhất...”

Đọc đến đây, Bạch anh sướng phổng mũi. Ngọc Thố Thư nói đó: Dòng Thỏ Ngọc là dòng thỏ can đảm nhất... Vậy mà Bạch anh lại là chắt đúng 1732 đời của Thỏ Ngọc. Nhất định Bạch anh phải can đảm rồi. Nhất định Bạch anh không phải là phường nhát gan!

Nhưng mà... tại sao Bạch em lại nói: người ta bảo nhát như thỏ nhỉ? Hẳn là loài người chẳng hiểu loài thỏ chút nào. Thỏ mà nhát ư? Bạch anh này mà nhát ư?

Bạch anh quay sang Bạch em và hỏi:

- Có đúng mày nghe họ nói thế không?

Bạch em quyết chắc:

- Em mà nói láo cho thợ săn giết em đi. Lúc ấy, bố thằng bé người bảo nó đi bắt sâu cho cây cam, nó không chịu đi viện cớ sợ sâu, thế là bố nó mắng nó, em nghe rõ ràng: “Đồ nhát như thỏ!”...

Bạch anh nghe đến ba chữ “nhát như thỏ” thì tự nhiên cáu tiết, nắm tay “cốp” vào đầu em tức khắc.

Bạch em vừa khóc vừa bù lu bù loa:

- Hu hu... Nói người ta kể, người ta kể cho nghe. Vậy mà lại “cốp” người ta... Hu hu... Nhỡ trúng huyệt người ta lăn đùng ra chết thì sao... Hu hu...

Bạch anh động lòng, dỗ dành em:

- Tao xin lỗi mày... Tại tao nóng tính quá...

Bạch em sụt sịt:

- Nóng tính? Cứ nóng tính cái điệu đó thì có ngày đầu người ta sưng to bằng quả dưa hấu...

Bạch anh phì cười và trong trí bỗng nảy ra một ý. Ừ! Phải đấy! Bạch em nhắc đến dưa hấu mình mới nhớ. Gần đây có một nông trại dưa hấu, nơi đó, không một ai trong họ hàng nhà thỏ dám bén mảng đến từ sau khi hai vợ chồng thỏ nhà nọ bị bắt nấu sốt vang tại đó. Nếu mình đến nơi đó, lại ra về bình yên với quả dưa hấu làm quà cho bà con thì nhất định từ nay, Bạch em sẽ chẳng bao giờ dám hỏi: “Tại sao người ta lại nói nhát như thỏ” nữa. Và một điều khác nữa, sau kỳ công này, nhất định Bạch anh sẽ nổi tiếng là can đảm!

Bạch anh hỏi em:

- Mày thích ăn dưa hấu không?

Bạch em đang sụt sịt bỗng nín bặt. Nó cười toe mà tưởng tượng ra quả dưa hấu mọng đỏ. Nó liếm mép rồi lẩm nhẩm một mình: “Dưa hấu ngon lắm!”.

Bạch anh nói:

- Tao sẽ đi hái dưa hấu về cho mày ăn, chịu không?

- Hái ở đâu?

- Thì ở nông trại dưa hấu của loài người chứ ở đâu!

- Anh không sợ sao! Ai cũng nói ở đó họ canh chừng kỹ lắm. Đến như bố mà còn không dám tới nữa...

- Nhưng tao dám. Bộ mày quên tao là cháu 1732 đời của Thỏ Ngọc sao? Nhảy vào lửa tao cũng dư sức dám chứ đừng nói là đi hái dưa hấu. Can đảm mà mày!

Bạch em:

- Chưa chắc đã là can đảm đâu!

- Gì mà chưa chắc? Dám xả thân vào chốn nguy hiểm không là can đảm thì là gì?

Bạch anh nói rồi bỏ đi, không cho Bạch em nói thêm gì cả. 

*

*     *

Bạch em lo lắng quá. Bạch anh vừa ra đi xong. Cản ngăn thế nào, Bạch anh cũng nhất quyết ra đi “chứng tỏ rằng tao can đảm” - Lời Bạch anh nói. Bạch em đã được cô giáo giải nghĩa về lòng can đảm. Cô dạy rằng muốn được gọi là can đảm thì sự gan góc, hy sinh phải được đặt đúng chỗ, đúng lúc. Bằng không thì sự gan góc chỉ là sự liều lĩnh, sự hy sinh chỉ là sự mù quáng.

Bạch em có nói cho Bạch anh nghe và kết luận rằng việc đi đến trại dưa của Bạch anh chỉ là một việc liều lĩnh. Nhưng Bạch anh vẫn khăng khăng giữ lập trường: “Xả thân vào chốn hiểm nguy là can đảm”.

Bạch anh đi đã được đúng mười một phút. Bạch em nghe ruột nóng như cồn. Chịu không được nữa, nó phóng mình đuổi theo anh.

Đang đi, nghe tiếng chân chạy phía sau, Bạch anh quay lại nhìn. Thấy Bạch em, nó ngạc nhiên hỏi:

- Mày đi theo tao làm gì. Đã bảo cứ ở nhà mà đợi rồi tao đem dưa hấu về cho mà ăn...

Bạch em rưng rưng nước mắt:

- Nhưng em chẳng yên tâm tí nào hết. Em lo cho anh quá...

Bạch anh có vẻ cảm động. Nó đến bên cạnh em, choàng tay qua vai Bạch em và nói:

- Em ngoan lắm. Nhưng em đừng lo cho anh. Anh tin ở tài sức của mình và nhất là tin ở lòng can đảm vô biên của dòng Thỏ Ngọc. Nhất định anh sẽ trở về bình yên mà. Em hãy về nhà đợi anh nhé. Nhớ đừng cho bố biết. Đợi anh về rồi hãy hay...

Bạch em lắc đầu:

- Em không về đâu. Em đi theo anh luôn...

Bạch anh ngạc nhiên lắm:

- Không được đâu! Em phải về nhà ngay mới được. Bộ em không sợ nguy hiểm à?

- Sợ chứ! Nhưng em không đành để anh đi một mình.

Bạch anh suy nghĩ. Đến nước này thì chỉ còn hai cách chọn lựa: hoặc là trở về nhà, chôn chặt giấc mộng đến vườn dưa vào đáy lòng, hoặc là tiếp tục đi và phải cho Bạch em theo. Trở về nhà? Hừ! Khiếp nhược lắm! Nhưng cho Bạch em đi theo? Nguy hiểm cho nó vô cùng...

Bạch anh nói:

- Anh đề nghị với em điều này nhé. Nếu em bằng lòng thì anh cho em đi theo...

- Gì đó anh?

- Khi đến nơi, em chỉ được đứng xa xa mà xem anh hành động thôi. Khi nào anh cho phép mới được rời chỗ nấp. Chịu không?

Bạch em vui mừng:

- Em chịu.

- Vậy thì mình lên đường.

Hai cái bóng trắng thoăn thoắt nhảy từng bước dài hướng về phía trại dưa. 

*

*     *

Bạch em thu mình bên một gốc cây to hồi hộp theo dõi từng cử động của Bạch anh.

Bạch anh quả là gan dạ! Gã giữ vườn nằm trên ghế dựa trước căn nhà chòi cách đấy có hơn năm thước mà Bạch anh coi như không, cứ bình tĩnh gặm cho đứt cuống một quả dưa to.

Chung quanh vườn dưa không có hàng rào mà chỉ có một rãnh nước bao bọc. Bạch anh chọn quả dưa nằm sát rãnh ý chừng muốn tí nữa dễ dàng lấy đi.

Quả dưa đã bị cắn đứt cuống. Bạch anh thở phào nhẹ nhõm rồi đưa mắt nhìn gã giữ vườn. Gã nằm lim dim đôi mắt mơ màng, chẳng hay biết gì cả. Yên tâm, Bạch anh đẩy quả dưa dần về phía rãnh nước.

Ùm!

Quả dưa rơi xuống rãnh nước, nổi lềnh bềnh. Bạch anh nép mình vào một chỗ rậm rạp đề phòng. Quả nhiên, nghe tiếng động, gã giữ vườn đứng dậy đi rảo quanh quan sát. Một lúc, không thấy gì, gã lại trở về chiếc ghế dựa, nằm nghỉ lưng.

Bạch anh đợi cho gã giữ vườn nằm yên một lúc rồi mới rời khỏi chỗ nấp, đến bờ rãnh ra hiệu cho Bạch em sang giúp mình một tay. Lúc Bạch em đến bên kia rãnh nước, Bạch anh dã dầm mình dưới rãnh, ôm quả dưa, bơi lần về phía Bạch em.

Bạch anh đẩy qua dưa lên bờ rãnh thoai thoải. Bạch em cúi xuống giúp anh kéo quả dưa lên.

Húp! Quả dưa đã lăn hẳn lên bờ rãnh bên này và Bạch em bị mất đà, ngã ngửa ra sau. Nó lồm cồm ngồi dậy nhìn về phía Bạch anh định mỉm cười với anh. Nhưng nó chợt tái mặt khi thấy trước mặt nó, sừng sững gã giữ vườn như một hung thần, một tay xách tai Bạch anh, tay kia đang chuẩn bị chộp nó. Bạch em co giò phóng thật nhanh vào một lùm cây. Gã giữ vườn lục lạo một lúc không thấy, đành quay lại chỗ cũ. Gã nhảy qua bên kia bờ rãnh, giơ cao Bạch anh lên, cười ha hả:

- Có thế chứ! hà hà... Không ngờ chú thỏ lại to gan lớn mật đến thế. Nhưng cũng hay, nhờ thế mà chiều nay ta có một bữa nhắm thịt thỏ nấu sốt vang... Hà hà... Coi bộ cũng mập đó chứ...

Rồi gã quay về phía căn chòi. Bạch anh giãy dụa. Nước rãnh thấm ướt người Bạch anh văng từng giọt, từng giọt...

Đằng này, Bạch em còn đang chìm trong những giây phút hãi hùng khi chứng kiến tận mắt cảnh anh bị bắt giữ mà không biết phải hành động ra sao. Trở về báo tin cho bố biết ư? Ích gì! Cứu anh? Bằng cách nào?

Bạch em suy nghĩ thật nhanh. Việc trước tiên là phải qua bên kia vườn dưa đã!

Vút!

Bạch em phóng mình qua rãnh nước, lẩn nhanh vào vườn dưa. Nó len lỏi giữa những quả dưa to tròn, da xanh láng bóng. Cuối cùng, nó đến gần sát căn chòi, nơi gã giữ vườn đang ngắm nghía Bạch anh trên tay. Gã bỗng nhìn quanh. Bạch em hoảng hốt tưởng gã đã nhận ra mình. Nhưng không, gã lẩm nhẩm:

- Chà! Phải kiếm cái gì nhốt chú chàng rồi mới về nhà gọi bạn bè ra cùng đánh chén được.

Gã trông thấy một cái giỏ gần đó, liền bước lại. Bạch anh đợi đúng lúc gã cúi xuống nhặt cái giỏ, vùng vẫy thật mạnh. Gã giữ vườn bị cú bất ngờ, tuột tay. Bạch anh phóng nhanh. Nhưng... Một chân của gã giữ vườn đã giơ ra, đạp mạnh lên người Bạch anh, đè nó đau điếng. Gã làu bàu mắng:

- Giỏi há! Muốn trốn hả? Ông lại đập cho nát đầu ra bây giờ...

Bạch anh vùng vẫy...

Trong lúc đó, Bạch em nghe tim nhảy thình thịch. Những diễn biến quá bất ngờ khiến nó không giữ được bình tĩnh mà suy nghĩ nữa. Đến lúc Bạch anh bị gã giữ vườn bắt lại, Bạch em mới nghĩ ra... Phải chi đúng lúc Bạch anh vùng chạy, nó nhô ra làm phân tâm gã giữ vườn, biết đâu Bạch anh chả thoát.

Gã giữ vườn ngồi xuống, tay mở nắp cái giỏ, chân đè chặt Bạch anh. Sẵn sàng rồi, gã mới với tay tóm cổ Bạch anh để bỏ vào giỏ. Bạch anh vùng vẫy thật mạnh, gã càng nắm chặt hơn.

Ngay lúc ấy, Bạch em phóng vụt ra, đâm sầm vào cánh tay đang nắm giữ Bạch anh của gã giữ vườn. Gã hoảng hốt buông tay ra. Thế là Bạch anh rơi bịch xuống đất, phóng một cái thật mạnh, lẩn mất dạng trong vườn dưa.

Bạch em, sau hành động đột kích bất ngờ, đầu bị sưng một cục to tướng, cũng đã chạy kịp theo anh. Hai anh em cùng nhảy qua rãnh nước về phía rừng, cùng lúc với giọng tiếc rẻ của gã giữ vườn:

- Hoài của! Thế là vọt mất con mồi...

*

*     *

Chiều xuống, Bạch anh và Bạch em lại lén trở lại vườn dưa. Gã giữ vườn đang nằm trên chiếc ghế dựa, ngửa mặt nhìn trời hát ôm ổm. Có lẽ gã đã quên tuốt câu chuyện vừa rồi.

Bạch anh rút dây ra, buộc quả dưa thật chắc. Sau đó Bạch em cùng anh cắn hai đầu dây, kéo về.

Hai anh em cùng im lặng, không gây ra tiếng động nào để phòng gã giữ vườn phát giác. Đi được một quãng khá xa, cả hai mới dừng lại. Bạch anh vừa đưa tay quệt mồ hôi vừa mỉm cười, nói với Bạch em:

- Quả dưa khá to, Bạch em nhỉ.

Bạch em cười theo anh:

- Nhưng to cách mấy thì to, về nhà thế nào anh em mình cũng bị bố đánh cho sưng mông...

Bạch anh cười:

- Bố đánh ấy hả? Bố chỉ đánh mình anh thôi chứ. Còn em, em có tội gì đâu. Trái lại, em còn có công là khác...

- Công gì?

- Công đã cứu anh thoát chết. Anh sẽ lạy bố xin bố tha cho em. Anh sẽ kể lại cho bố nghe tất cả đầu đuôi câu chuyện. Thế nào bố cũng khen em là can đảm.

Bạch em trố mắt nhìn anh:

- Em can đảm?

Bạch anh dịu giọng:

- Đúng rồi! Em mới thật là can đảm. Vì em đã dám xông vào nguy hiểm để cứu anh. Còn anh, bây giờ anh mới thấy là em nói đúng. Đến vườn dưa chỉ là một việc làm liều lĩnh...

Rồi giọng Bạch anh trở nên mơ màng:

- Cô giáo em dạy rất phải... Sự gan dạ phải được đặt đúng chỗ mới gọi là can đảm...

Nghe anh nói, Bạch em thấy mũi mình phồng to hơn bình thường... Ôi! Mình đã làm một việc can đảm không ngờ! Anh Bạch anh đã công nhận như thế. Vậy mà bấy lâu nay mình cứ tưởng trí óc mình đần độn vì những cái “cốp” của anh ấy chứ! Đần độn thì sao biết nghĩ ra cách cứu anh ấy chứ!

Thôi, từ nay nhất định mình sẽ không bao giờ nhắc đến ba chữ “nhát như thỏ” nữa! Mình mà nhát ư? Phải đấy, chắt chít đời thứ 1732 của Thỏ Ngọc chứ bộ!

NGUYỄN THÁI HẢI

(Bán nguyệt san Tuổi Hoa số 157, ra ngày 15/7/1971)