Lá Sớ Táo Quân - THỎ ĐẾ

Muôn tâu Thánh Thượng
Theo lệ hàng năm
Dù đường xa xăm
Thần vẫn trình diện

          Trước ngay cung điện
          Vào đúng hăm ba
          Năm nay Honda
          Của thần bể lốp

                    Đành đi xe đạp
                    Nên trễ ngày giờ
                    Xin ngài tha cho
                    Một năm… làm phúc

                              Thần xin tâu thực
                              Tất cả tình hình
                              Từ chuyện học sinh
                              Cho đến văn nghệ

                                        Muôn tâu thượng đế
                                        Suốt năm con Dê
                                        Công việc bộn bề
                                        Thần không nhớ hết

                                                  Nên lỡ thiếu sót
                                                  Xin ngài thông qua
                                                  Thượng đế chớ la
                                                  Mà thần… hoảng vía.

                                                            Tinh thần thỏ đế
                                                            Ngài biết từ lâu
                                                            Thần xin cúi đầu
                                                            Tâu nhanh mọi việc

                                                                      Xin kể trước hết
                                                                      Sơ lược tình hình
                    Văn nghệ học sinh
                    Cho ngài được rõ

                               Tờ báo nho nhỏ
                               Tên gọi Tuổi Hoa
                               Suốt mấy năm qua
                               Vẫn còn đứng vững

                                        Từ ngày chập chững
                                        Vừa mới biết đi
                                        Mỗi tháng một kỳ
                                        Không bao giờ trễ

                                                                  Bây giờ cậu bé
                                                                  Lên bảy tuổi tròn
                                                                  Dạo khắp Saigon
                                                                  Qua bao thành phố

                                                                             Đèo heo hút gió
                                                                             Cậu cũng đến thăm

                                                                             Không ngại xa xăm
                                                                             Những nơi hiểm trở

                                                                 Nào thành phố Huế
                                                                                                    Đà Lạt, Kon tum
                                                                                                    Rạch Giá, Vĩnh Long
                                                                                                    Cà Mau, Bến Hải

                                                                                        Nhiều khi mê mải                          
                                                                                        Đi dạo thành đô
                                                                                        Không kịp về quê
                                                                                        Khiến nhiều bạn giận

                                                                           Viết thư về tận
                                                                           Tòa soạn, than van
                                                                           Chú bé vội vàng
                                                                           Chạy đi xin lỗi.

                                                                 Làm sao kể nổi
                                                                 Những niềm yêu thương
                                                                 Các bạn dành riêng
                                                                 Cho tờ báo ấy.

                                                       Gần đây nhận thấy
                                                       Các bạn thiếu ăn
                                                       Món cơm tinh thần      
                                                       Nên ban biên tập

                                             Cùng nhau họp gấp
                                             Tủ sách Tuổi Hoa
                                             Mỗi tháng in ra
                                             Trên mười ngàn quyển

                                   Sách bày ở tiệm

                                   Bán thật là nhanh
                                   Nhiều bạn chậm chân
                                   Nên mua chẳng kịp.

                         Kỹ thuật in đẹp
                         Hình vẽ thật nhiều
                         Nên ai cũng yêu
                         Tranh nhau mà đọc

               Vào mùa nghỉ học
               Có tờ Tuổi Xanh
               Là kẻ đồng hành
               Của Tuổi Hoa đấy.

 Bỗng nhiên không thấy
 Trình diện học sinh
 Chắc kẹt tình hình
 Nên ra chẳng được

          Tờ báo giáo dục
          Đứng đắn, trang nghiêm
          Giáo sư, giáo viên
          Cùng nhau góp mặt

                    Làm việc thật cực
                    Nhưng chẳng có lời
                    Đành phải nghỉ ngơi
                    Để mà dưỡng sức

                              Bao giờ sinh lực
                              Trở lại dồi dào
                              Thuyền sẽ ra khơi
                              Phất buồm trước gió

                                        Và trong khi đó
                                        Những tờ ba xu
                                        Đầu độc thiếu nhi
                                        Vẫn ra đều đặn

                                                  Chằng tinh, yêu rắn
                                                  Nào quỉ ba đầu
                                                  Xác giữa rừng sâu
                                                  Ôi! Nhiều vô kể!

                                                            Tình hình văn nghệ
                                                            Của đám học sinh
                                                            Có vẻ thịnh hành
                                                            Thêm nhiều bút nhóm

           
                               Họp nhau từng khóm
                               Tiền túi bỏ ra
                               Quay ronéo
                               Rồi đem đi biếu

                                         Tiền nong tuy thiếu
                                         Nhưng thiện chí thừa
                                         Đáng quí lắm cơ
                                         Tâm hồn tuổi nhỏ.

                                                   Muôn tâu thượng đế
                                                                                          Thần đã trình xong
                                                                                          Việc thơ việc văn
                                                                                          Giờ xin kể nốt

                                                                                                    Năm nay một “mốt”
                                                                                                    (Ăn) mặc… nhố nhăng
                                                                                                    Mới nhập trong làng
                                                                                                    Y phục phụ nữ

                                                                                                              Nếu gọi đúng chữ
                                                                                                              Là jupe mini
                                                                                                              Thần thấy thật kỳ
                                                                                                              Chao ơi! Ngắn ngủn

                                                                                                      Nhiều cô cứ tưởng
                                                                                                      Mặc thế là xinh
                                                           Thần nghĩ rùng mình
                                                           Sao… “kỳ” quá vậy

                                                Và trong khi ấy
                                                Áo dài Việt Nam
                                                Nhiều cô hết ham
                                                Không thèm mặc nữa

                                      Nhìn mà lệ ứa
                                      Nhưng biết nói sao
                                      Thượng đế trên cao
                                      Cúi trông thử nhé!

                                                                   
                                                                      Xin thương đàn trẻ
                                                                      Tuổi bé con con
                                                                      Mới học vỡ lòng
                                                                      Vừa biết tập đọc

                                                            Cặp sách đi học
                                                            Vào giữa ban trưa
                                                            Ngủ gật ngủ gà
                                                            Trông sao tội nghiệp

                                                  Còn việc quân dịch
                                                  Bắt đầu sang năm
                                                  Trên tuổi trăng rằm
                                                  Là lo chuẩn bị

                                       Nghe tin đồn ấy
                                       Trong đám nam sinh
                                       Nhiều anh… thất kinh
                                       Không thèm học nữa

                            Giáo sư cũng… sợ
                            Lo đến phiên mình
                            Dạy học dạy hành
                            Có phần dễ dãi

                   Cụ già ở lại
                   Với đám nữ sinh
                   Lớp học im lìm
                   Như trong… chủng viện

          Nói nhiều bất tiện
          Xin “tốp” ở đây
          Và tiếp chuyện này
          Vấn đề xe cộ

Gần đây rần rộ
Đủ mọi kiểu xe
Mới nhập cảng về
Ôi nhiều “số dách”

         Nào mobilette
         Rồi đến Honda
         Thêm Yamaha
         Suzuki nữa

                   Đủ loại đủ cỡ
                   Đàn ông đàn bà
                   Con nít, cụ già
                   Ai đi cũng được

                             Nhưng đường đầy nước
                             Vì lắm ổ gà
                             Vừa chạy vừa la
                             “Ái da đau quá!”

                                      Nhiều cô bị té
                                      Nhiều cậu bị lăn
                                      Cũng phải vội vàng
                                      Đứng ngay trở dậy

                                                Nhiều chú thật bậy
                                                Xách xe chạy đua
                                                Giữa nắng ban trưa
                                                Ngay trên xa lộ

                                                          Đường trơn quá cỡ
                                                          Bèn ngã nằm dài
                                                          Bể mặt sưng tai
                                                          Ôi chao, đáng kiếp

                                                                    Chẳng ai tội nghiệp
                                                                    Bọn anh hùng rơm
                                                                    Nuôi cho tốn cơm
                                                                    Uổng quần uổng áo

                                                                              Từ ngày lục đục
                                                                              Quân Mỹ kéo sang
                                                                              Vật giá leo thang
                                                                              Như diều gặp gió

                                      Một số rất nhỏ
                                      Các cô nữ sinh
                                      Từ bỏ văn chương
                                      Đi làm sở Mỹ

                                                Chỉ kể một tí
                                                Nếu mà nói nhiều
                                                Sang năm làm siêu
                                                Dám về hạ giới!

                                                          Thôi, ngài rán đợi,
                                                          Tình hình vẻ vang
                                                                                                             Thần sẽ bắc thang
                                                                                                             Mà lên tâu tiếp

                                                                                                   Dân chúng nhộn nhịp
                                                                                                   Đi sắm tivi
                                                                                                   Một số hỏng thi
                                                                                                   Cũng vì chiếc máy.

                                                                                         Nếu mà ngài thấy
                                                                                         Đại học Việt Nam
                                                                                         Ngài sẽ… la làng
                                                                                         Chi mà đông rứa?

                                                                               Đứng tận ngoài cửa
                                                                               Chép chép ghi ghi
                                                                               Thế đến kỳ thi
                                                                               Làm sao đậu được?

                                                                     Dân thần vô phước
                                                                     Cực khổ gian nan
                                                                     Chiến tranh tràn lan
                                                                     Biết bao giờ hết.

                                                           Thần chừ quá mệt
                                                           Mọi việc tâu xong
                                                           Ngài cho thần “dông”
                                                           Về nơi hạ giới.

                                                 Và sang năm tới
                                                 Thần sẽ trở lên
                                                 Xin ngài chớ quên
                                                 Ban cho nước Việt

                                       Một năm tốt đẹp
                                       Hòa bình yên vui
                                       Và bao nụ cười
                                       Nở trên môi thắm.

                             Cám ơn ngài lắm
                             Cho thần lui ra
                             Chẳng có Honda
                             Nên phải về sớm!

                  Nếu mà về chậm
                  Đến giờ giới nghiêm
                  Thì thật là phiền
                  Phải vào bót… ngủ.

  TÁO QUÂN TUỔI HOA
  Tục danh THỎ ĐẾ
  Cầu chứng tại tòa
  Thông tin kiểm duyệt.

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa Xuân Mậu Thân, 1968)

Chú Gấu Con MICKA (II) - NHÃ ĐẢO, LY CƯƠNG

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 216, ra ngày 1-1-1974)

Chú Gấu Con MICKA (I) - NHÃ ĐẢO, LY CƯƠNG

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 215, ra ngày 15-12-1973)

Bìa ViVi - mơ Giáng sinh

Cây Anh Đào Kỳ Diệu - CAM TÒNG

Ngày xưa… tôi xin mở đầu bằng hai tiếng ngày xưa êm đềm đó. Đã lâu lắm rồi, ở một tỉnh lỵ nhỏ thuộc nước Anh, có một chàng kỵ sĩ tên là Cơ-Rắc. Vóc người cao lớn, mạnh khỏe, tính tình vui vẻ, rộng lượng.

Ngoài công việc hàng ngày, anh còn là một người láng giềng tốt được mọi người chung quanh kính nể, coi trọng. Với ý chí kiên nhẫn, chịu đựng và sức khỏe, Cơ-Rắc đã lần hồi gây dựng được một tài sản dồi dào không thua gì một nhà quý phái danh tiếng. Nhưng khác với những bọn ỷ vào sức mạnh kim tiền mà hống hách, nạt nộ kẻ thế cô, Cơ-Rắc vẫn khiêm nhường giúp đỡ những người nhờ cậy đến mình.

Trong nhiều năm trước, anh đã mướn một số gia nhân giúp việc, nhưng họ phải ra đi lên đường nhập ngũ khi chiến tranh bùng nổ. Chiến tranh chấm dứt, thanh bình trở lại trên mảnh đất thân yêu đã một thời tang tóc, họ trở về với tất cả sự vui mừng, ôm chầm lấy nhau, hát lên những bài ca tạ ơn Thượng Đế. Nhưng rồi với hai bàn tay trắng, họ không biết làm gì để sống. Cảm thương họ, Cơ-Rắc đã xuất ra một số tiền để giúp những người này tìm được kế sinh nhai.

Mỗi năm, đến ngày Giáng Sinh, kỷ niệm ngày Chúa Jésus ra đời tại máng cỏ tồi tàn xứ Bết-lê-Hem, người ta lại bắt đầu rộn rịp tổ chức liên hoan. Nói đến tiệc tùng, khách khứa, mọi người đều sung sướng, nhất là các cô thiếu nữ, luôn mơ nghĩ đến những chàng trai mà mình khiêu vũ tối hôm đó. Cơ-Rắc cũng tổ chức một bữa tiệc của Hoàng Gia.

Ngày hôm đó, khi tuyết bắt đầu rơi trên nền trời đen huyền của ngày kỷ niệm Chúa Giáng Sinh, những người quen lũ lượt đến nhà Cơ-Rắc để ăn mừng sự giàu sang và phú quý của chàng. Họ hình như không nghĩ đến Chúa – gần 2.000 năm trước đây, lạnh lẽo trong máng cỏ của chuồng chiên. Từ trong phòng Cơ-Rắc vang lên điệu ca nhạc vũ, tiếng sáo ngân nga dìu dặt làm mọi người say sưa theo dõi. Sau khi khiêu vũ, tất cả quây quần ăn uống : những con gà quay vàng trên đĩa bạc, thịt cừu ngon ngọt tỏa mùi thơm như gợi thèm kẻ muốn ăn. Từng đĩa trái cây chạy dài theo bàn đưa ta đến một đĩa bánh khổng lồ đặt ở giữa; những dòng kem, sữa dịu dàng chảy. Tiệc tan, Cơ-Rắc tỏ lòng ưu ái bằng cách tặng những món quà đáng giá bằng vàng và bạc, áo quần đẹp, ngựa tốt cho thực khách.

Gần mười năm như vậy, Cơ-Rắc đã đãi tiệc và cho đồ đạc với tất cả lòng thành. Vui hưởng giàu sang hạnh phúc, Cơ-Rắc đã quên không để ý đến sự nghiệp mà ông gầy dựng bấy lâu nay đã lần lần sụp đổ bởi nhiều lần vui chơi yến tiệc. Than ôi! Từ một tài sản khổng lồ dựng lên với biết bao khó nhọc, giờ chỉ còn trơ lại tòa lâu đài cũ kỹ và mảnh đất cằn cỗi không canh tác. Nhìn lại những người mà có một lần hay nhiều lần ông giúp đỡ thì họ ngoảnh mặt làm ngơ, không buồn để ý đến, thật là chán ngán! Vì cuộc sống hằng ngày, con lại ốm, Cơ-Rắc bán lần hồi gia sản. Nếu có ai đi qua đoạn đường đất đỏ, rẽ sang vườn cây Anh-tạc-líp sẽ thấy một căn nhà nhỏ nằm cô độc kế cận khu vườn chỉ trồng độc nhất một cây Anh đào đã qua mùa ra trái. Đó là căn nhà của Cơ-Rắc, nơi gia đình chàng bắt đầu một đời sống thực là cơ cực, lầm than.

Một ngày tuyết rơi đầy trên bầu trời, Gia đình Cơ-Rắc lại đón Giáng Sinh trong cảnh vắng vẻ âm thầm. Không còn ai nữa – những người quen đã ra đi tìm đất sống vì nạn mất mùa đang đe dọa toàn vùng. Áp ngày Giáng Sinh, Cơ-Rắc không còn chịu đựng được nữa, chàng cúi đầu khóc nức nở. Với tấm lòng ăn năn, Cơ-Rắc hướng về Thượng Đế mà cầu nguyện. Từng tiếng nói, Cơ-Rắc bày tỏ những lỗi lầm mình đã phạm suốt mấy năm qua và xin được tha thứ. Ngồi bất động trên tuyết giá, Cơ-Rắc cầu nguyện mặc cho tuyết phủ, gió bay. Chàng nài xin bằng những lời vô cùng thành khẩn, rồi mở mắt ra với một lòng tin tưởng dạt dào. Chàng im lặng bước, nhưng… kìa, Cơ-Rắc trố mắt ngạc nhiên: Cây Anh đào trơ trụi lá bỗng mọc đầy những trái chín vàng đỏ ối, cành cũng bắt đầu có lá xum xuê. Cây Anh đào đã hồi sinh thật rồi! Vui mừng, Cơ-Rắc hát bí bo rồi lẹ làng ngắt một cành đầy những trái đem vào nhà. Anh thì thầm: “Ta đã được nhận lời – đây sẽ là nguồn sống cho gia đình ta”.

Mọi người trong nhà cùng cất tiếng hát…

*

Sáng hôm sau, Giáng Hương, người vợ yêu quý nhất đời của Cơ-Rắc, xếp một rổ đầy Anh đào chín đỏ, tươi mát nhất để cho chàng đem dâng tặng Đức Vua.

Cơ-Rắc và con gái Pép-Ty lên đường, nhắm kinh đô thẳng tiến. Gió lạnh làm hai cha con run lên từng hồi.

- Br… br… gr… Rét… quá… cha à…

Cơ-Rắc nhìn Pép-Ty thương xót:

- Ráng lên con, hãy đi sát lại gần cha.

Từ xa, kinh đô đã mập mờ trong bầu trời âm u. Gió lạnh vẫn rít đều trên ngàn hoa cỏ.

Khi quan gác cửa nhìn thấy hai cha con Cơ-Rắc với bộ đồ tiều tụy rách nát tiến vào thì lên mặt xua đuổi:

- Đi ngay, hạng ăn xin. Muốn ở tù à?

Bằng một giọng thật lễ phép, Cơ-Rắc thưa:

- Thưa ngài, chúng tôi đến đây để mang quà biếu Đức Vua.

Ngạc nhiên, quan gác cửa mở cái nắp rổ lên: những trái Anh đào kiêu hãnh nằm ngoan ngoãn. Ông ta thảng thốt:

- Anh đào mùa Giáng Sinh! Thật là kỳ diệu!

Đất hình như cứng lạnh dưới chân ông ta. Ông ta biết rằng Đức Vua sẽ trọng thưởng cho những kẻ nào dâng nó. Với ý nghĩ xảo quyệt, quan gác cửa nói:

- Anh sẽ không được vào yết kiến Đức Vua nếu anh không hứa cho tôi một phần ba món quà mà Đức Vua tặng anh.

Hơi lưỡng lự, nhưng rồi Cơ-Rắc bằng lòng. Quan gác mở cửa thành cho Cơ-Rắc và Pép-Ty vào. Bước vào tòa nhà chính, Cơ-Rắc phải khựng lại vì một vị quan khác vừa xuất hiện. Tiến lại gần với một giọng khinh mạn, ông ta quát:

- Đi ra, đồ dơ bẩn! Ai cho chúng mầy vào đây?

- Thưa ngài…

- Không thưa gửi gì hết. Ra ngay cho được việc.

- Nhưng tôi mang quà tặng cho Đức Vua mà. Đừng vô lý như thế!

- Quà à? Đâu đưa coi.

Cũng như lần trước, khi thấy rổ Anh đào của Cơ-Rắc, vị quan này trố mắt ngạc nhiên và nói:

- Lạ quá, lạ quá! Anh sẽ không được đặt chân vào đây nếu anh không cho tôi một phần ba món quà mà Đức Vua tặng anh.

Cơ-Rắc buộc lòng phải hứa lần thứ hai và hơi nản chí. Nhưng với lòng tin tưởng, anh cùng con tiến vào phòng đại sảnh. Hai cha con rón rén bước vào trong không khí thật trang nghiêm. Tưởng đã yên, nào ngờ một vị quan nghi lễ lại lù lù xuất hiện, tiến tới trước mặt Cơ-Rắc:

- A… a! Ai cho nhà ngươi hỗn láo thế này? Vào diện kiến Đức Vua mà không được ai hướng dẫn à? Muốn bay đầu sao chớ?

- Thưa ngài – Cơ-Rắc kiên nhẫn thưa – tôi mang quà biếu Đức Vua.

Một lần nữa, rổ Anh dào lại được mở ra.

- Anh đào vào mùa Đông! Thật không thể tin được. À! Anh không thể lại gần Đức Vua, trừ khi anh hứa cho tôi một phần ba món quà mà Đức Vua chắc chắn sẽ tặng cho anh.

Cơ-Rắc bóp cằm suy nghĩ:

- “Nếu ta chia quà của Đức Vua cho ba người này thì ta chẳng còn gì nữa. Nhưng đã vào đây…”

- Được rồi! Tôi bằng lòng.

Vị quan hớn hở chạy vào, rồi trở ra mời cha con Cơ-Rắc vào.

- Cha! Mình vào hở?

- Ừ, mình vào, con à!

Bước vào, Cơ-Rắc quỳ xuống trước mặt Vua và dâng rổ Anh đào lên:

- Kính thưa bệ hạ! Hạ thần mạn phép đến đây để xin biếu món quà nầy: những quả Anh đào ngon đã chín đỏ tối qua trong nhà của hạ thần.

Chàng nói một cách đơn giản.

Vua rất bằng lòng và cám ơn Cơ-Rắc với giọng thân mến. Để thưởng thức, Vua nếm thử và đưa cho các quan, các mệnh phụ chung quanh cùng ăn.

“Thật là ngọt”. Mọi người trầm trồ khen. Mùi thơm bay ngập cả căn phòng. Vua cảm thấy tâm thần sảng khoái, nói với Cơ-Rắc lúc đó đang quỳ mọp:

- Ta rất cám ơn khanh đã không ngại đường xa, gió lạnh mà dâng cho ta món quà nầy. Nguyện ơn trên ban phước cho khanh. Bây giờ, khanh muốn gì? Hãy nói đi, nếu thấy hợp lý ta sẽ ban cho.

Cơ-Rắc nhớ lại ba lời hứa vừa rồi, ngẩng đầu lên đáp:

- Thưa Đức Vua! Đất đai, tiền bạc, giàu sang đối với hạ thần nhiều quá. Hạ thần chỉ xin bệ hạ cho “mười hai cái đập”

- Tại sao khanh lại có ý nghĩ điên rồ như vậy? Mười hai cái đập! – Đức Vua sững sờ lập lại – Khanh không sợ mang tội khi quân à?

- Hạ thần nào dám vậy nhưng xin bệ hạ hãy nhận lời.

Nhà Vua tức giận và buồn rầu nhưng buộc phải giữ lời hứa.

Cơ-Rắc bước xuống giữa đám đông để trả quan hướng dẫn “phần thưởng” của ông ta. Giữ lấy cổ, Cơ-Rắc đập thật mạnh một gậy vào mông rồi ba gậy liên tiếp. Quan hướng dẫn méo mặt xuýt xoa. Ra ngoài phòng, Cơ-Rắc thưởng luôn quan thư ký bốn cái đập không kém phần mạnh bạo rồi bước tới bồi luôn quan gác cửa phần quà còn lại của ông ta.

- Thế là ta đã làm trọn vẹn lời hứa rồi nhé. Đừng ân hận – Cho chúng bay chừa thói hống hách, khinh bạc dân nghèo mà còn hay lợi dụng, hối lộ.

Xong xuôi, Cơ-Rắc trở lại triều đình, quỳ xuống trước mặt Vua:

- Cám ơn bệ hạ đã cho thần thỏa mãn lời cầu xin đó. Giờ đây hạ thần xin kiếu từ.

- Khoan… Ta muốn biết lý do những đòi hỏi kỳ cục vừa rồi.

Pép-Ty thực tình kể lại bằng giọng nói trong và dễ cảm. Nghe xong, Đức Vua cười lớn:

- Ha ha… ta có lời khen khanh đó. Khanh thật thông minh, ta quyết không bỏ một người tài ba như khanh đâu.

- Thần xin cám ơn Bệ Hạ.

Với sự khoan dung của Cơ-Rắc, ba tên quan lại được tha bổng nhưng phải cách chức về nhà làm ruộng cho thấm thía với cuộc sống bần cùng.

Từ đó, Cơ-Rắc được hưởng lại tất cả những quyền lợi của một người kỵ sĩ. Chàng được chuộc lại tất cả đất đai, nhà cửa, ruộng vườn. Pép-Ty được Vua thương yêu giữ lại triều đình. Gia đình Cơ-Rắc hưởng đầy hạnh phúc và vui sướng, nhưng Cơ-Rắc không quên vì sao chàng lại được địa vị ngày nay… Cây Anh đào kỳ diệu, một câu chuyện ngàn đời còn ghi nhớ giữa mùa đông tuyết phủ, tiếng chuông ngân của giáo đường thoang thoảng vang vọng từ xa.

CAM TÒNG 

(Phóng tác theo Janet Gray)

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 70, ra ngày 24-12-1972)

Bìa của Vi Vi : Hợp tấu

Nai Nhỏ - TÔN NỮ THU NGA

Nai đứng bên giàn hoa giấy đỏ, thập thò chờ mẹ đi dạy về. Một tiếng động nhỏ sau lưng cũng làm Nai chùn xuống, nấp sau cánh cửa xanh, úi chao, u già mà thấy Nai đứng đây thế nào cũng xách cổ Nai vào nhà – u sợ Nai chơi ngoài sân, nhà chẳng có ai lỡ mẹ mìn bắt mất. Nai không sợ mẹ mìn, vì bên cạnh Nai có con chó Chihuahua nhỏ quanh quẩn. Con chó mà năm ngoái ông già Noel đã cột vào chân giường Nai với mảnh giấy dặn dò rằng nó sẽ làm bạn với Nai, gìn giữ Nai… ôi chao, còn có mục ngăn ngừa không cho Nai ra đường một mình nữa.

Nai ngồi xuống thềm, táy máy bứt rời từng cánh hoa giấy đỏ và mải mê nhìn theo từng cánh bay lăng quăng trong gió đến khi mất biệt… trò chơi dần dần chán trong sự tĩnh lặng của buổi sáng. Nai bỗng nhiên nghiêng tai nghe ngóng. Bên nhà Cỏ dại vang lên những tiếng đàn mở đầu bản nhạc Giáng Sinh quen thuộc mà năm ngoái chú Út đã bày Nai hát – Nai bước đến hàng rào thưa, ghé mắt nhìn qua nhà Thảo, con bé ngồi ăn lúng búng một cái bánh nhoẻn cười với Nai. Nai cũng nhe hàm răng sún ra cười với nó. Nai thấy sau cánh cửa phòng khách một cây thông phủ đầy tuyết trắng. Nai say sưa ngắm những trái châu sáng lóe xinh đẹp…

- Kìa Nai, qua đây chơi con.

Bố Thảo từ trong phòng đi ra, ông cười với Nai, đôi mắt long lanh dưới vành nón kết. Bộ quân phục của ông láng và thẳng làm Nai nhớ bố Nai quá… Nai lắc đầu:

- Thưa… mẹ cháu không cho ra đường.

- Nai ngoan ngoãn quá. Ồ nầy Thảo đừng làm nhầu quần áo bố…

Con bé Thảo vừa ôm chầm bố nó nhõng nhẽo, bị la bèn xịu mặt xuống. Bố nó nhìn xuống rồi cúi ẵm nó lên tay. Nai muốn cười quá, con bé lớn hơn Nai gần hai tuổi mà còn đòi bố ẵm; thế nhưng Nai không cười. Nai nhớ bố, bố đi xa một tháng không về để ẵm Nai và để chơi trò cỡi ngựa với Nai. Nai hay hỏi mẹ bố con ở đâu bây giờ? Để trả lời mẹ vẽ ra một chiếc tàu xám, người lính tím đi lênh đênh trên những con sóng bạc tại một nơi nào xa xôi trên tấm bản đồ đầy màu sắc rực rỡ. Bố Nai đi xa thế, giờ này chắc bố nghiêng ngửa trên đầu sóng và không biết đến bao giờ mới trở về. Nai buồn buồn quay vào thềm nhà, đôi mắt đăm chiêu nghĩ ngợi. Chợt Nai nhảy nhổm reo lên:

- Mẹ về, mẹ về, u ơi!

Nai cuống cuồng chạy xuống bếp la lớn:

- U ra mở cổng cho mẹ, mẹ về rồi nhanh nhanh lên.

U già quậy nồi cơm sôi sùng sục gắt lên:

- Từ từ đã, cơm sôi đây nầy, thấy chưa?

U moi túi, ném lên bàn chùm khóa cửa, Nai cầm lấy chạy ra sân, lúi húi mở ổ khóa to tướng. Mẹ nhìn Nai mỉm cười, chú nhỏ loay hoay trông ngộ nghĩnh quá sức. Mẹ bước vào khung cửa nhỏ Nai vừa mở rộng, cúi xuống mi mi đôi má Nai hồng hồng rồi xoa mái tóc tơ mềm:

- Sáng nay Nai làm gì? Nai có học được chữ nào không?

Nai hớn hở cầm tay mẹ, tay kia khư khư giữ cái ví da của mẹ đeo lòng thòng gần sát đất. Nai nhoẻn cười:

- Con vẽ bản đồ Việt Nam.

- Con vẽ làm gì vậy?

- Để khi nào bố về con hỏi bố tàu bố đậu chỗ nào.

Mẹ bật cười:

- Con vẽ được à? Đưa mẹ coi chút.

Nai buông tay mẹ lôi từ trong túi áo ra tờ giấy xếp nhỏ – mẹ cầm lấy mở ra xem; mẹ thấy một con giun đen ngoằn ngoèo và một lằn bờ biển xanh ngắt. Mẹ lại mỉm cười, cúi xuống bên má Nai. Áp mặt mình vào mái tóc con, mẹ hình dung ra một con tàu lênh đênh ở xa xăm và nỗi nhớ bỗng dâng lên đầy mắt.

- Mẹ không dựng hang đá hả mẹ?

Mẹ gật đầu, thấy mặt Nai bí xị mẹ kéo Nai vào lòng thủ thỉ:

- Nếu bố không về Noel nầy Nai vui không?

Nai lắc đầu, mắt chơm chớp buồn bã.

- Mẹ cũng không vui nên không muốn làm gì hết.

Nai ngây thơ nhìn mẹ:

- Mẹ không biết làm hả? Mai mốt lớn Nai sẽ làm cho mẹ nghe.

Mẹ mỉm cười và mi mi lên má Nai:

- Thôi, Nai đi ngủ đi, đêm nay mẹ con mình cầu nguyện cho bố về ngày mai nghe con.

Nai sốt sắng gật đầu. Lon ton chạy vào phòng, Nai lấy ra bức tượng của Chúa. Đến một bên mẹ, Nai chắp hai bàn tay nhỏ… Đọc xong kinh nguyện tối, Nai cầu nguyện ông thánh Giuse cho ngày mai bố về, vì ở trường Ma Soeur dạy rằng ông Thánh Giuse rất yêu thương con nít. Nai là con nít và lại hay ngoan ngoãn vâng lời. Nai hy vọng lắm.

*

Một đôi môi rung động làn mi khiến Nai giật mình tỉnh dậy, ánh nắng làm Nai chói mắt kinh khủng. Bàn tay nhỏ của Nai chạm vào cái cằm nhám nhám, hơi thở nồng nàn, Nai tỉnh hẳn, Nai ôm chầm cái bóng trước mặt mình la lớn:

- Bố, trời ơi, bố về.

Âm thanh thảng thốt của Nai làm bố mẹ bật cười. Bố mẹ thương hai tiếng kêu “trời ơi” hốt hoảng của Nai lắm. Nai dụi đầu vào cổ bố. Hơi da thịt bố nồng nàn mùi biển mặn quen thuộc vô cùng với khứu giác Nai. Bố nâng đầu Nai ra, chùi một vệt ghèn còn đọng bên khóe mắt lóng lánh.

- Thôi con, để bố đi tắm một chút.

Nai quyến luyến ngồi lên đùi bố, đôi tay vòng quanh lưng bố. Nai ngước lên, say sưa ngắm gương mặt đen thui duy có đôi mắt long lanh những niềm yêu dấu. Nai sung sướng quá muốn hét lên thật to cho thỏa chí, cho u già giật mình sợ sệt nhưng Nai sực nhớ ra, Nai tuột khỏi chân bố chạy đến giở pho tượng ông thánh Giuse lấy đưa cho bố miếng giấy nhỏ – Bố mở ra nhìn – môi bố nở nụ cười vì bố thấy các hình vẽ của con cưng. Một hình chiếc tàu méo mó đi trên những con sóng xanh. Một hình thằng người ốm nhom đầu đội nón kết đang bước vào căn nhà có hai mẹ con đứng chờ nơi cửa. – Bố ôm vai đứa con nhỏ bé, lắng nghe quả tim mình đập những nhịp rộn rã. Riêng Nai, Nai đứng im trong lòng bố lắng nghe u già đánh trứng quệt trong chiếc tô men. Nai cảm thấy mùi trứng chiên thơm ngát mũi và tiếng mẹ thanh thoát vang lên:

- Kìa, hai bố con ra ăn điểm tâm cho mau để ở nhà vừa dọn hang đá vừa trông nhà cho mẹ với u già đi chợ. Còn phải mua thức ăn cho Réveillon nữa chứ…

Tôn Nữ Thu Nga 

(Trích từ tạp chí Tuổi Hoa số 229, ra ngày 1-12-1974)

Người khách lạ trong rừng Vienne - PHẠM CHÍ THÀNH

Trên cánh rừng ngập đầy tuyết trắng của thành Vienne, vào đêm Giáng Sinh, người khách lạ lầm lũi bước đi, không cần biết sẽ về đâu, không phương hướng, không chủ đích – trong im lặng và lạnh lùng. Đầu đội chiếc nón vành rộng che sụp cả khuôn mặt, mang áo tơi kín cổ, hai tay vấn sâu trong túi, đi như trốn chạy với những bước dài vào cõi đen tối mênh mông tuyết trắng.

Sau lưng, thấp thoáng qua màn đêm mù mịt trắng xóa mưa tuyết, thành phố vươn mình, lấp lánh ánh đèn đủ sắc. Trên tháp chuông cao ngất một ngôi sao trắng treo chót vót tận đỉnh, sáng lung linh, mập mờ, như ánh sao mầu nhiệm năm xưa đã dẫn lối cho ba vị tiểu vương cùng đám mục đồng hướng về thành Béthleem, tìm đến hang đá nghèo nàn – nơi mà một hài nhi vừa ra đời trên máng cỏ. Không khí trầm, thánh thót – tiếng đàn cùng tiếng hát đồng ca của đám trẻ nhà thờ với bản thánh ca mừng Chúa. Hình như người khách không để ý tới, từ lâu, anh ta vẫn chưa lần nào quay lưng nhìn lại ngôi thánh đường cổ kính đang rộn ràng đón giờ làm lễ, anh ta chỉ nghe mình tấu lên muôn tiết điệu: tiếng tuyết lún dưới bước chân, tiếng run rẩy của hàng cây băng giá, tiếng nhấp nháy của ngôi sao trên trời cùng mùi vị của bầu sương dầy đặc đằng trước mà anh sắp chôn sâu mình vào đấy để trốn chạy không khí trưởng giả ấm êm đầy hạnh phúc ở thành Vienne cũng như trốn chạy dư âm tan vỡ của cuộc tình.

Từ chiều, anh rời bỏ gian phòng nhỏ mà Cherubini – bạn anh gọi là “Cái chuồng bò”. Căn nhà dơ dáy và tồi tàn quá sức tưởng tượng. Nước rửa chén bát, tắm giặt từ hôm trước không thoát được, ngập lấp sấp ngang cổ chân mà khi muốn vào phải lội bì bõm trong làn nước đục trôi lờ đờ những mẩu bánh mì vụn cùng giấy vo viên. Trên gác xép, bức tường tróc vôi cạnh bàn ăn loang lổ quầng vàng, di tích của những quả trứng gà mà trong lúc bực dọc anh đã ném lên. Thức ăn thì vương vãi khắp trên cây đàn, giá nhạc cuối gác vì anh ta không khi nào chịu rời đàn, cả giờ ăn. Có lúc anh còn chơi đàn suốt ngày từ đêm nầy đến đêm khác, ngủ vất vưởng trong xó tối, mắt lờ đờ như hơi rượu xông luôn nhìn qua khung cửa hẹp.

Trên mọi thứ dơ bẩn, xấu xí của bức tường, bức ảnh bán thân của Lugwid – ông nội anh ta – ngự trị một cách an lành và trang trọng. Là một nhạc sĩ lừng danh dưới triều đình Boon, ông đã chết đi giữa lúc đứa cháu trai kháu khỉnh chập chững học đàn với cha. Người mập mạp, gương mặt đôn hậu, thường mặc áo choàng xanh lông thú kết viền trắng và hàng nút bạc sáng ngời. Ông mất giữa ngày Noel – và từ đó Noel đối với anh là nguyên nhân của nỗi bất hạnh đầu đời.

Hàng năm, mỗi lần Giáng Sinh mọi nhà đều tưng bừng rộn rịp bên cành thông rực rỡ những tua chỉ bạc phản chiếu những chiếc đèn sao giăng giắc khắp cành. Ngọn nến hồng soi sáng bao gương mặt hân hoan, người ta quỳ dưới tượng Chúa, cầu nguyện thành kính những ước mơ hằng ấp ủ. Họ sung sướng, dìu nhau khiêu vũ và tổ chức linh đình tiệc đêm sau khi chuông nhà thờ vang rền báo hiệu nửa đêm. Còn anh – người cha yêu quý đã ra đi, người ông kính mến với ngón đàn tuyệt diệu đã vùi mình dưới cỏ xanh, anh không còn tình thương gia đình để những đêm bên cửa sổ mở ra khung trời đầy sao mà dạo những điệu đàn rã rời thắm thiết.

Hôm nay anh rời bỏ căn nhà tồi tàn, trốn chạy thành Vienne với bầu không khí ngợp niềm tin và thương yêu thánh thiện để ra đi một mình trong bầu trời mịt mùng không âm thanh lời nói. Ngày xưa, anh thường đùa bỡn, chế nhạo tương lai “ta sẽ nắm chặt lấy định mệnh và nó sẽ không bao giờ khuất phục được ta”. Nhưng cuộc đời lắm trái ngang, định mệnh đã bạc đãi anh vô cùng tàn nhẫn. Guilietta, nàng tiên lứa tuổi 15 khiến anh say mê chỉ thích lời cầu hôn của bá tước Gallenbeg, Josephine Brunzvick dịu dàng ngày xưa nay trở thành bà bá tước Deym, rồi Magdalena Willman với giọng hát tuyệt vời cũng tìm cách xa lánh cho đến Bethina lộng lẫy vương hậu của nhan sác đã lạnh lùng gạt bỏ trái tim của chàng nhạc sĩ nghèo để khoác lên chiếc áo của bá tước Arnym.

Anh tự hỏi, không biết họ ở đâu. Giờ nầy chắc họ đang làm lễ mừng Chúa trong ngôi nhà sang trọng nào đó với chồng con bên lò sưởi ấm áp, đỏ rực tàn lửa bắn tanh tách vui tai. Quanh cành thông cổ truyền họ đang khiêu vũ với nhau thật tuyệt diệu theo tiếng nhạc dương cầm của đứa con đầu lòng mà họ đã dạy nó trong những đêm hạnh phúc.

Anh miên man bước mãi, mãi trong thế giới riêng biệt chỉ có nhịp điệu của con tim và tiếng tuyết rơi nhè nhẹ trên mặt đất.

Dấu chân in sâu như uất hận buồn bã. Khẽ lắc đầu, anh lại bước nhanh hơn vào bóng đêm mờ mịt.

Đến khi kéo vành nón lên, người khách trẻ thấy một khung cảnh thật thần tiên – toàn rừng cây dầy đặc mà mỗi cành khô xơ xác là một ren tuyết trắng, dưới bầu trời, muôn vạn vì sao như những viên bảo ngọc nạm trên nền vải đen lấp lánh sáng. Không gian thật im lặng.

Cái lạnh se sắt thấm vào tim, người khách chợt nhớ là mình đã đi ngót hai mươi cây số qua rừng, nỗi mệt nhọc từ đâu xâm chiếm toàn vẹn con người trĩu nặng cả đôi vai.

Lúc ấy, anh ta chọt thấy ánh lửa lấp loáng cuối con đường và tới gần hơn nữa mới nhận ra một mái che nhỏ nhô cao khỏi đám tuyết hỗn độn.

“Một túp lều, dù tệ thế nào đi nữa, nó cũng giúp ích cho mình”.

Anh ta buột miệng và rảo bước thật mau.

Đó không phải là túp lều như anh tưởng mà là một kiểu nhà săn thú với lối xây cất ngộ nghĩnh lạ lùng: hai tháp tròn có mái che nhô cao lên ở hai góc mặt trước căn nhà. Qua cửa sổ, anh bắt gặp khung cảnh mà nó đã khiến anh bỏ thành Vienne : một người đàn ông cùng một thiếu phụ với ba đứa con, quây quần bên cành thông xanh ngắt trang hoàng đơn sơ với đôi chùm lá bạc, những món đồ chơi bé với mấy chiếc đèn nhỏ được choàng khuất sau lớp lá rậm, sáng rực rỡ đủ sắc màu.

Ôi! Đêm Giáng Sinh, đêm an lành của mọi người, đâu đâu cũng vui tươi rộn rã, từ thành phố náo nhiệt tưng bừng cho đến ngôi nhà ẩn mình trong rừng tuyết.

Bước đến bên mái hiên, đứng yên lặng một lúc lâu, anh ta mới đưa tay gõ cửa. Tiếng động vang rõ trong gian nhà ấm cúng chỉ độc một âm thanh tanh tách của củi non cháy đỏ. Người đàn ông lặng lẽ bước ra.

Cánh cửa hé mở đem theo ánh sáng vàng vọt đổ chập chờn trên thân người khách lạ soi rõ khuôn mặt sau vành nón: Anh ta đôi mắt xanh nhạt, rạng rỡ vẻ đôn hậu hiền lành, gương mặt rắn chắc, hai lưỡng quyền cao đen sạm, môi khẽ mím trên chiếc cằm rộng khô khan. Dở nón, vuốt lại mái tóc rối bời vì gió tuyết, anh ta nói khẽ:

“Tôi là khách lỡ giữa rừng, tôi lạnh quá!”

Chủ nhà cười niềm nở:

“Thế thì mời ông vào, chúng tôi sửa soạn làm lễ và dùng tiệc tối vì có lẽ đã đến nửa đêm”.

Anh ta bước vào gian phòng hồng rực ánh lửa. Ba đứa nhỏ giương to đôi mắt kinh ngạc lẫn sợ hãi nhìn người khách lạ nhưng ánh mắt xanh lơ chứa đựng nét dịu hiền phúc hậu kia đã trấn an được nỗi lo sợ của chúng. Gian phòng tuy nhỏ bé nhưng thanh nhã với lối bày biện giản dị. Trên tường, mấy bức họa “thiên thần hòa nhạc” sắp dài theo một câu truyện của Fra Angelico nổi bật phân nửa màu sắc dưới ánh sáng say mờ dịu của hai chiếc đèn lồng. Bức tường xám, cạnh lò sưởi, oai vệ bức hình của chủ nhà với nhung phục triều đình. Bỗng trực giác của anh ta đảo quanh và đọng lại bất thần ở góc phòng, bờ môi mấp máy rung động, một mãnh lực huyền bí lôi kéo anh bước lại nó – chiếc đàn dương cầm!

Người chủ nhà đưa tay mời, dáng điệu thân thiện:

“Ông có biết chơi đàn không?”

Anh ta như không nghe lời nói và cử chỉ ấy, chân vẫn bước trong mê man về phía cây đàn, mở nắp nhìn dàn phím, trầm ngâm trước đôi mắt kinh ngạc của hai vợ chồng. Đôi tay lạnh buốt ướt đẫm lướt nhẹ – như một thói quen – rồi đánh đôi nốt hòa âm trầm bỗng, tiếng nhạc kỳ bí buông rơi chầm chậm vào căn phòng vắng lặng khiến cả thảy đều say mê chăm chú lắng nghe. Tiếp theo là bản mục ca ngắn, tiếng nhạc chập chùng lênh đênh như lướt sóng mường tượng bước chân trần lạnh cóng của đám trẻ xua chiên chạy vội trên đồng. Âm thanh chợt tắt ngấm trên phím đàn, không gian chìm trong khắc khoải – đôi tay lại lướt đi – nhạc điệu đổi mới, trầm lặng vang vang xa gần. Ông ta đang dạo bài Noel giản dị, với đôi tay xuất thần với phép dùng nhạc truyền diệu một đề tài – một câu chuyện được kể thật rõ ràng như lời nói:

“Vì Thiên thần cánh trắng bảo mục đồng rằng : Một vị Chúa cao cả của con người vừa ra đời trong hang đá ở thành Béthleem. Ngài chính là Chúa cứu thế mà tên ngài sẽ bất tử. Vậy noi theo ánh sao sáng nhất trên trời các ngươi hãy tới để tung hô mừng đón ngài”.

“Đám mục đồng theo lời dạy, tìm gặp ông Joseph và bà Maria trong hang đá ; trên lớp cỏ, một hài nhi nằm ngủ an lành, gương mặt thật đẹp và vô cùng hiền hậu, giấc ngủ dưới hơi thở ấm của mấy con bò chầu quanh.

Trong vầng hào quang sáng rõ tỏa vòng trên máng cỏ, thiên thần bay lượn tung hô tấu nhạc đón mừng. Đêm ấy đất trời mở hội, vạn vật hoan ca, xa xa có tiếng chuông đổ réo rắt và trên trời cao muôn vạn vì sao như ngừng lại.

Lũ mục đồng trở về đem tin vui kể khắp mọi nơi để rồi dưới ánh lửa bập bùng, đoàn người thắp đuốc hướng về Béthleem với niềm kính mến vô cùng.”

“Sáng danh Thiên chúa trên trời. Bằng an dưới thế cho người thiện tâm”…

Tiếng nhạc trầm lắng trong gian phòng vắng ấm áp, đường tơ ngân dài mất hút trên phím ngà mà tơ lòng người nhạc sĩ rung động không thôi.

Khi quay lại, anh ta thấy đôi mắt hai vợ chồng long lanh ngấn lệ và niềm kính phục cũng dâng tràn trên khóe mắt. Anh ta đọc câu hỏi người là ai trong tia nhìn đầy hân hoan và cảm động. Là ai? Người khách lạ lang thang trong đêm băng giá có lẽ là một nhạc sĩ đại tài với điệu đàn chinh phục trọn vẹn lòng người và rung động của con tim.

Anh sẽ trả lời:

- Thưa ông tôi là Lugwid Van Beethoven!

Như làn gió thổi mạnh vào rừng cây xao động, tiếng nói vừa dứt thì hai vợ chồng sụp xuống bên chân và ba đứa con theo cha mẹ quấn quít nắm tay người khách lạ.

Mầu nhiệm thay, cao cả thay, giữa đêm đông băng giá, Chúa đã ban cho gia đình ông, cho ngôi nhà bé nhỏ ẩn mình trong tuyết trắng một món quà vô cùng vĩ đại mà dù cho vua đầy uy quyền và châu báu cũng không mua được, đó là người nhạc sĩ tài hoa nức tiếng đã làm se sắt bao tâm hồn chai đá bằng nốt nhạc, cũng là một con người tuyệt vọng nhất trên đời.

Trong khi ấy, người nhạc sĩ nắm tay xoa đầu đám trẻ bằng bàn tay thần diệu. Nhìn ánh mắt ngây thơ ngộ nghĩnh, nhìn ánh lửa bập bùng, anh thấy hạnh phúc vươn lên như tiếng tuyết rơi trên mái nhà càng lúc càng lớn.

Một đoạn văn của Homère lướt qua trong trí:

“… Thế rồi, bình minh chợt đến, những ngón tay hồng dâng lên và đem ánh sáng hạnh phúc cho người cõi thế”

Chàng lẩm bẩm: Đây rồi, một ngày vui đã đến với đời tôi…

Phạm Chí Thành 

(Nguyên tác Jead Witolel)

(Trích tuần báo Thiếu Nhi số 133, ra ngày 15-12-1974)

Khai ý - VĂN

Thằng Vân lại thăm mình hồi nãy. Đang sửa bài toán khó cho bọn trẻ thì nó bước vào, ngơ ngác trước cửa lớp một lúc vì mình đứng khuất bên bảng. Học trò nói có khách hỏi thăm kìa thầy ơi, mình bước ra thì nó giật mình lùi lại chút rồi bỗng nhảy tới ôm lấy vai mình mà gọi:

- Thầy đây hở, trời ơi… !

Mình sửng sốt. Người thanh niên lạ hoắc này gọi mình bằng thầy là nghĩa lý gì? Anh ta đâu phải là trẻ nít như thằng Nhân, thằng Vượng ngồi ngoan ngoãn trong kia đâu, đâu phải là học trò lớp nhất của ngôi trường cổ kính này? Trông dáng anh ta cũng không là dân ngụ trong xóm nữa. Mình đánh tiếng: - Anh là ai thế?

Người thanh niên ngó mình, nói:

- Để con dìu thầy vào ngồi. Thầy già quá đi, hèn gì không nhớ con. Con là thằng Vân ưa nghịch phá học lớp nhì năm xửa năm xưa ở phòng này nè. Thầy nhớ lại coi.

Mình ngẩng nhìn kỹ. À, à có vài nét phảng phất giống đứa học trò cưng của mình hồi đó. Vậy là Vân đó sao? Người thanh niên mỉm cười, gật đầu. Nụ cười thiệt hệt như ngày trước. Nụ cười do đó mình mới dám chắc đứa học trò cũ của mình đang đứng trước mặt mình đây. Mình thảy viên phấn lên bàn, run run nắm lấy bàn tay rắn chắc của Vân. Và sao tự nhiên nước mắt lùa ra khỏi đôi mắt hấp hem, lăn ấm áp trên má.

Vân hoảng hốt xiết tay mình:

- Thầy! Thầy! Sao thầy khóc? Con làm thầy buồn hả thầy?

Mình vẫn giữ tay nó, tay kia quệt nước mắt, gắng gượng nở trên môi nụ cười trấn an:

- Không đâu! Thầy không có buồn gì hết. Thầy thấy hơi cảm động thôi. Con đừng ngại.

Mình quay xuống lớp bảo:

- Nè Vượng, con cho mấy em con thu xếp tập vở đi về nhà. Bữa nay thầy cho các con về sớm. Bài toán đố mai mốt thầy giải tiếp.

Thằng Vượng dạ lớn rồi làm y lời. Những bước chân bọn trẻ sau đó ngập ngừng ở thềm cửa. “Thưa thầy con đi về” thì được mà không biết chào ông khách ra sao. Mới lúc đó, chúng thấy khách xưng con với thày kia mà. Chả lẽ chỉ gật đầu sơ, coi kỳ quá. Mình biết ý nên nói người này là học trò cũ của thầy mười mấy năm về trước chứ không xa lạ gì.

Thằng Vượng với thằng Nhân chào “Kính anh” và bước đi. Tụi trẻ cũng bắt chước chào theo, tản mác liền. nhưng mình hiểu chúng sẽ bàn bạc dữ lắm trên đường về. Tâm lý trẻ con vẫn thích tò mò, hiếu kỳ.

Vân nhìn theo cho đến lúc đứa cuối cùng thấp mất phía bên kia cầu đá cao, quay lại hỏi:

- Sao thầy cho mấy em về chi vậy?

- Ờ, thầy cho về để nói chuyện nhiều cùng con. Xa cách dữ đa.

Mình thấy Vân lạ thật. Cao lớn là lẽ tất nhiên và nom khỏe mạnh, vững chãi. Có điều nó hơi đen, nụ cười toe toét không thành tiếng tựa như thuở nào.

- Bây giờ con ra sao, có vợ con chưa?

Mình hỏi để mà hỏi chứ dư biết đối với bản tính dè dặt, hơi nhút nhát của nó, có được một hai bạn trai thân là điều hãn hữu, nói chi tới bạn gái. Quả thật, Vân nhe răng cười đáp:

- Con chưa có bạn đâu thầy, cũng chưa có sự nghiệp gì hết. Con được bổ về dạy ở đây thôi.

Mình ngỡ ngàng. Nói vậy Vân làm thầy giáo hả? Ờ, con theo nghiệp của thầy cũng hay chứ. Thế hệ trẻ nhỏ chịu sự chăn dắt, dạy dỗ nơi mình đã trưởng thành, đâu còn bé bỏng hoài. Có thể, tuổi cỡ thằng Nhân, thằng Vượng là con em những đứa đã học với mình một niên khóa hồi nào. Nghĩ mình lẩn thẩn ghê. Già bạc đầu, con cháu đầy đàn, nhiều khi lại cứ tự dối rằng sức lực còn mạnh mẽ, sinh tồn, chưa hao mòn chi đâu. Để cuộc sống bớt lận đận, để vui vẻ đôi chút. Nhưng mà… ! Thời gian chóng vánh quá. Dù rằng con lạch nhỏ xuôi dòng nước bên hàng rào kia không thấy thay đổi. Đó là mạch sống của vùng này, là đường thông thương giữa con sông cái ngoài xa kia với miền đất có vẻ cằn khô nằm hút bên trong. Ngày hai buổi và suốt mười mấy năm trôi qua, xuồng tam bản hay những khúc gỗ bè vẫn lướt đi , dân vớt củi vẫn đeo theo nạy từng mảnh vỏ xơ ra đem về làm củi. Hoặc cây bàng trước trường lá vàng cứ rụng theo cánh gió vào cuối thu là lúc trường khai giảng niên học mới. Có lạ chi đâu.

Mình thở dài. Thằng Vân bảo nhìn trường không thấy quen thuộc nhiều là sao? Nó xa rời chốn cũ cả thời gian đằng đẵng nên quên béng chăng? Chắc không đúng. Anh trưởng ty hồi tại chức lâu lắc rồi – có ghé thanh tra mấy lần, bây giờ cáo quan xuống thăm mình có nói: “Thấy anh lụm khụm hoài. Trường với anh hết cả “mới mẻ”?”

Vân ơi, rốt cuộc thầy trò mình tái ngộ quá bất ngờ. Thử nhớ lại hồi con còn bé xem. Con chút xíu, ngồi ở bàn này chứ đâu. Ừ! Cái bàn đầu dãy giữa. Ngồi chung với hai chị em con Thảnh, con Thơi đó. Con học giỏi lắm, ganh đua với hai nhỏ bạn từng bậc hạng trong lớp. Nhưng thầy chẳng hiểu tính con rụt rè mà hay nghịch ngầm quá. Bạn bè sợ con luôn. Sợ trong sự thương mến, chẳng chút ganh ghét. Mà thầy tuy cưng yêu con, cũng đánh con như thường. Thầy như thấy rõ lại cảnh con nằm dài dưới đất, mắt len lén nhìn lên hai cô bạn lúc đó mặt tái mét vì lo cho con. Con mỉm cười tỏ vẻ không ngán đòn nên thày giận ghê, đánh con mạnh tay không kịp suy nghĩ đến nỗi con bật khóc nức nở. Nhờ vậy, về sau con mới chăm chỉ hơn đấy.

Mình đứng dậy dắt Vân lên văn phòng. Đoạn hành lang ngắn thật so với kỷ niệm tuy còn mơ hồ đôi chút, song khá dài. Mình nhớ rất đầy đủ, để thỉnh thoảng lôi nó ra khỏi ngăn kéo trí óc ôn lại cho xao động ít nhiều cuộc đời già vốn làm tình cảm bồi hồi, nhung nhớ khá giảm sút.

Cũng như ông hiệu trưởng, cũng như cô giáo trẻ, với Vân thì công việc giáo huấn có lẽ sẽ tươi mát, ý vị; ngôi trường nhờ đó mà êm đềm, dịu uyển, mất dần nét nặng nề, già dặn độ trước. Mình hay bạn đồng niên một ngày nào vơi đi niềm lo lắng tới tương lai lớp trẻ hậu sinh, một ngày nào đó sẽ chậm rãi ngồi nhơi lại quá khứ, sung sướng và thảnh thơi hưởng tuổi thọ.

Lời nhắn nhủ dành cho Vân, cho lứa tuổi đã trưởng thành, mình nói với nó rằng:

- Con chọn lấy nghiệp làm thầy là đã chấp nhận sự hy sinh cho thế hệ sau, đào luyện lớp trẻ mai hậu dần dà trưởng thành với một ý thức chín chắn về tương lai. Thế nên thầy mong con kiên nhẫn với tất cả, lấy những buồn vui ở nghề nghiệp làm sợi dây kết chặt, đừng để bồng bột của tuổi trẻ dời đổi vị trí thân thiết sẵn có của tình thầy trò. 

* * *

Tôi gặp lại thầy tôi trong hoàn cảnh thật bất ngờ. Mười mấy năm xa cách đã làm phai lạt đi màu xanh tô trên tuổi học trò của tôi. Mười mấy năm biến đổi “thằng nhỏ Vân” thành “thầy giáo Vân” và ấu thơ của nó trở thành kỷ niệm. Mớ kỷ niệm còn non, còn mới quá.

Tôi đã đứng trên dốc cao của nhịp cầu đá, nhìn nó, nhìn chung quanh trong khi nước mắt ràn rụa. Thuở thơ ấu, nhịp cầu vẫn y như thế này, hàng lan can vuông vức từng ô trống thường đe dọa tôi mỗi khi tôi tựa vào. Tôi sợ thình lình bị lọt qua chỗ trống, rơi tõm xuống nước. Ngày mấy mươi bận, tôi đã qua lại liền liền nhịp cầu để đến trường hoặc đến vựa lá chầm tít nơi kia là chỗ tôi ưa ngồi lơ mơ, vừa ngửi mùi lá lợp nhà ngai ngái vừa phóng mắt nhìn quanh quẩn. Tắp theo bờ sông, con đường chạy vòng vo giữa cái rượi mát từ các tàn cây cao ven lề tỏa xuống. Tận cùng, đường dừng trước ngôi đình thần nghiêm vắng.

Ừ nhỉ! Tôi nhớ tôi hay phá khuấy tụi bạn tại nơi này lắm. Tính tôi ưa trầm mặc, nhưng cứ thích đùa nghịch thầm lén, riết rồi tụi bạn chạy mặt tôi luôn. Nhất là Thảnh, Thơi hai cô bạn gái cùng ngồi chung bàn đầu.

Và hình như có một lần, Thảnh, Thơi cùng cả bọn kéo vào đình rủ tôi mở cuộc vui. Tôi từ chối, lảng sang chỗ khác nằm ngửa trông trời xanh. Buổi trưa ấy mây trắng thật nhiều giăng phía trên cành đa cao vút. Tôi đã định ngủ một giấc cho khỏe song tiếng cười đùa chọc vô tai tôi hoài.

Chúng nó chơi giỡn không kể đến ai với ai. May mà ông từ hôm nay đi vắng chứ có ông thì chúng nó phải biết. Chạy vắt giò lên cổ! Tôi chợt nhìn thấy đống guốc dép bỏ ngổn ngang, nên nghĩ ra một kế chọc chúng chơi. Và thi hành xong xuôi, tôi nhẹ nhàng đi tuốt vào bảo điện, lăn xuống gạch mát ngủ ngon lành.

Kết quả sau đó là tụi Thảnh, Thơi mếu máo chạy tìm khắp nơi, rốt cuộc cũng không thấy nên xúm lại năn nỉ tôi. Tôi bảo là chẳng rõ, nãy giờ ngủ chứ không có thức. Và một lát, mới giả vờ ái ngại chỉ giùm chỗ của “thằng nào” tôi thấy nó lui cui cất chi đó. Bọn nó vội vã tìm đến, và từng thằng một leo lên nhánh đa có máng đồ giấu. Rồi đứa nào cũng xuýt xoa nhảy vội xuống. Kiến vàng cắn đau khỏi chê!

Tôi thở dài. Còn hình dung nào rõ ràng hơn hai ánh mắt khẩn cầu của cô bạn nhỏ hồi ấy. Bọn trẻ vô tâm, bỏ về ngay, còn lại hai chị em Thảnh, Thơi đứng nhìn tôi, nhìn cây đa. Đôi guốc vông của Thảnh tòn teng trên nhánh lá đầy kiến vàng làm nhỏ bạn muốn khóc. Giọt nước mắt ấm ức sắp sửa rướm trên mi cô bé khiến tôi leo nhanh lên cây lấy đôi guốc xuống. Thảnh vừa phủi nhanh mấy con kiến trên áo tôi, vừa cám ơn luôn miệng.

“Cám ơn trò Vân, trò tốt ghê đi ấy!”.

Câu nói cách đây bao nhiêu ngày tháng, giờ tôi tưởng như mồn một bên tai. Âm thanh tiếng “đi ấy” đậm đà dễ thương biết chừng nào.

Tôi lần xuống dốc bên kia. Ngôi trường trông lạ quá. Mái ngói đỏ sậm thành màu nâu ảm đạm. Hàng rào bông bụt cũng đã biến mất, thay vào đó là bức tường vôi tróc từng mảng. Trường đã vậy, không biết thầy tôi ra sao?

Tôi nôn nao bước qua cổng. Và tôi đã gặp thầy. Tôi đã nhận ra người thầy lụm khụm, già nua, thời gian điểm tô mái tóc thật bạc, tựa hồ bụi phấn trắng suốt mười mấy năm qua đã đánh đổi màu đen của tóc đi. Thày còn già cả tinh thần nữa. Thầy chẳng nhận ra tôi, đứa học trò cưng của thầy ngày đó hễ vắng mặt một ngày là thầy hỏi thăm luôn. Tôi muốn nhắc lại ngay cho thầy nhớ, nhưng chần chừ để dìu thầy bước trở lại ký ức, ngang qua những miền tình cảm đôn hậu, đằm thắm, mong muốn thầy dừng chân ở một chỗ, và chỗ đó chính là nơi chất chứa kỷ niệm của tôi đối với thầy. Mà thầy cũng chẳng nghĩ ra, nên tôi nhắc: “Thằng Vân nhút nhát mà nghịch ngầm hồi đó đấy thầy”. Thầy lặng một giây lâu rồi tự nhiên nước mắt lăn dài xuống đôi má hom hem. Những dòng nước mở nguồn cho tình cảm bấy lâu ngày nghẹn cứng đó chăng? Phải rồi. Thầy đã nhận ra. Thầy đã lắng nghe trái tim xao động, bồi hồi và thầy sực nhớ tới kỷ niệm (muốn bỏ quên thầy hay thầy tự quên lãng).

Thầy ơi! Trong phút giây bàng hoàng ấy, con định nói thật nhiều thật đầy đủ chuỗi kỷ niệm ấp yêu cho thầy tường tận, mà con thôi. Con tôn trọng lúc thầy khóc, con rung động vì ngẫm nghĩ rằng cảnh tái hợp này biết đâu mai sau sẽ diễn lại với con, với “thầy giáo Vân”!

Không, con không muốn thế đâu. Và con muốn hóa thân để trở về ngày xưa bé mọn của con, thời trai tráng của thầy. Nương theo vòng tay bảo bọc của thầy, biết đâu sung sướng còn gấp vạn lần như bây giờ. Như lúc nghĩ tới bổn phận của mình, phải nghiêm trang, phải rộng lượng tình cảm, phải xúc cảm khi bỗng nhiên bị đau ốm, gắng gượng nắm tay từng đứa học trò mang cả tấm lòng, mang cả trái tim yêu thương đến thăm mình. Ánh mắt lo âu ở địa vị học trò, con hết còn nhìn thầy nữa. Bàn tay rụt rè nắm ngón tay buốt lạnh không phải của con, của thầy nữa, mà là của học trò bé bỏng, của “thầy Vân” rồi!

Thày nhỉ! Nghiệp giáo dồi dào tình cảm quá. Cương vị của người thầy cũng lớn lao, quan trọng quá. Con tự nhiên đâm ra ngần ngại lúc đầu.

Nhưng bây giờ, trái lại, con thấy nôn nao lạ. Làm thầy là để chăn dắt, khai lối cho bọn em cháu của mình đấy mà. Làm thầy là để vui với niềm vui khiêm nhượng của đám học trò mình, để buồn với mình khi bắt buộc phải thốt ra lời trách cứ, phạt lỗi. Nhưng, làm thầy còn là đón nhận mọi tình cảm không bao giờ dứt trong suốt thời gian dạy học. Đúng thế không hở thầy? Thầy khai ý con, thầy giúp con nhiều lắm. Thầy vừa làm xong bổn phận trong nghiệp giáo đó thầy hở?…

VĂN 

(tháng đầu năm) 

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 133, ra ngày 15-7-1970)

Một lần viếng thăm - HƯƠNG CỎ MAY

- Me ơi! Mai me cho con đến Tòa soạn Tuổi Hoa chơi nghe me!

- Chơi gì chỗ ấy con? Chỗ người ta làm việc ai có thì giờ rảnh để chơi với con? Thôi ở nhà đi, mai thứ bảy, me dẫn đi xi-nê.

- Thôi, con hổng thèm đâu, me cho con đến Tòa soạn Tuổi Hoa đi, đến đó vui hơn xi-nê nữa cơ!

- Chỗ làm việc mà vui cái gì? Thôi lên lầu ngủ đi con gái. Chóng ngoan me thương.

- Tức quá đi thôi – Em cố cãi – me không biết gì hết á! Hôm qua con Thảo mới đến chơi : nó nói các anh chị trong tòa soạn vui lắm, có cho nó kẹo nữa me ơi!

Me em bật cười:

- Té ra con thích kẹo mà đến đó hả?

- Hổng phải đâu me, con hông cần kẹo, con đến chơi thôi, cho con đi nghe me!

Me em bỗng nổi giận:

- Me nói hoài mà con không nghe hả? Có lên lầu ngủ không? Me đánh cho bây giờ.

Thế là hy vọng của em tiêu tan như mây khói. Me khó quá đi thôi! Từ lâu, em có ý định đến viếng thăm Tòa soạn Tuổi Hoa nhưng vì bận học, sợ me không cho đi. Bây giờ nghỉ hè rồi, ở nhà chơi mãi cũng chán ; nên em quyết định xin me cho đến đó chơi ; vậy mà me lại không cho đi, có tức không cơ chứ?

Em vùng vằng lên lầu, về phòng gieo mình xuống giường – nước mắt trào ra. Tức me quá đi thôi! Ồ, em bỗng nghĩ ra một cách : Thử vào xin ba coi, chắc thế nào ba cũng cho ; mà hễ ba cho thì me cũng bằng lòng liền à. Mấy lần trước, em xin đi dự trại với tụi bạn do nhà trường tổ chức, lần nào xin me cũng không cho : me viện đủ cớ hết. Thế mà ba cho là me cũng chịu cho em đi. Nghĩ vậy em ngồi bật dậy, sang mở cửa phòng ba:

- Ba ơi! Mai cho con đến Tòa soạn Tuổi Hoa chơi nghe ba.

Em yên chí thế nào ba cũng ừ ; vậy mà ba trả lời một câu làm em muốn “xỉu” ngay tại chỗ:

- Chó con! Xuống dưới nhà xin me đi, ba mắc làm việc.

Em lủi thủi quay ra, thế là vỡ mộng. Xin me : me không cho ; xin ba : ba bảo xin me. Như vậy biết chừng nào em mới đến thăm Tuổi Hoa được đây? Tuần tới, em phải lên Đà Lạt với me rồi. Chừng về thì em lại phải lo sửa soạn cho niên học tới. Trời ơi! Sao me em khó khăn quá! Xin đi đâu me cũng không cho. Chả bù với me của Thảo : đi đâu me nó cũng cho miễn là có lý do chánh đáng và phải xin phép hẳn hòi. Giận me quá đi thôi. Mai em khỏi thèm đi xi-nê với ba me nữa đi ; em nhất định rồi, me có năn nỉ em cũng không đi : để “trả thù” cho đỡ tức, ai bảo em năn nỉ mãi mà me cứ chối từ.

Em lên giường giăng mùng lo đi ngủ, vừa chui vô mùng bỗng em nghe có tiếng máy xe nổ dòn dã và sau đó tiếng nói chuyện oang oang. Hình như có khách đến. Em định xuống xem ai đến nhưng chợt nghĩ là mình đang giận me nên vội thôi. Ở dưới nhà, hình như có ai hỏi em, tiếng nói giống chú Hoàng quá!

- Hương ơi, có chú Hoàng qua chơi nè, có cả em Thoa nữa!

À đúng rồi, em đoán đâu có sai : chú Hoàng đến chơi. Đây là dịp cho em “trả thù” me. Em đắp mền lại giả vờ ngủ nhưng vẫn cố ý lắng nghe câu chuyện dưới nhà.

Tiếng me em:

- Hương ơi! Sao không xuống chào chú, con?

Và ba em:

- Chắc con nhỏ ngủ rồi. Hảo, đâu con thử lên kêu em coi.

Biết chị Hảo sắp lên tới, em quay mặt vào vách nằm im. Chị Hảo gọi mấy lần không thấy em trả lời, chị trở xuống lẩm bẩm:

- Sao hôm nay con bé ngủ sớm thế? Mới tám giờ hơn mà đã ngủ rồi!

Em nín cười để tiếp tục diễn nốt vai trò của mình. Khi ấy, em nghe chú Hoàng bảo:

- Ngày mai, mời anh chị đến chung vui với cháu Thoa mừng ngày sinh nhật thứ mười của cháu.

- Vâng, chúng tôi sẽ đến. À, chú định tổ chức vào lúc mấy giờ?

- Dạ, tụi em định tổ chức vào lúc mười hai giờ.

Ba em nói:

- Như thế : ngày mai thứ bảy được nghỉ, sáng tôi dắt các cháu đi xi-nê rồi về ghé chú luôn.

Nghe đến đấy, em mừng rỡ vô cùng. Ngày mai ba me vắng nhà, đến chú Hoàng thì thế nào ba me cũng ở lại nghỉ trưa, đến bốn, năm giờ mới về cơ. Như vậy, em có thể đến Tòa soạn được. Chị Hảo hiền và thương em lắm, xin một tiếng là chỉ cho liền à. Em đi khoảng một giờ đến ba giờ về, thế là khỏi sợ ba me biết. Ồ, còn cu Hân nữa chi? Hắn có thể tố cáo em lắm chứ! Nhưng mà khỏi sợ đi, mấy bữa nay cu Hân đau răng nằm mãi trong phòng rồi, hắn nào biết em đi đâu mà méc ba me. Vui thích quá, em tung mùng nhảy xuống đất, chạy lại tủ áo lựa lấy chiếc áo đầm thật đẹp mà me mới may tuần rồi ; em cắm bàn ủi là cho thật thẳng rồi móc vào mắc áo treo lên. Em lại lấy khăn lau đôi giày mới cho thật sạch, cất đôi vớ vào trong. Thế là xong. Ngày mai em sẽ mặc những thứ ấy để đến với Tuổi Hoa.

Em trở lại giường, nhưng không hiểu sao em nôn nao chi lạ, còn hơn hôm bãi trường đến lãnh thưởng nữa cơ. Em trằn trọc hoài không ngủ được, cứ nghĩ đến cuộc đi chơi ngày mai thôi! Ồ, đến tòa soạn chắc vui ghê lắm ; em tưởng tượng ra những khuôn mặt trong ban biên tập : ai cũng hiền, cũng vui vẻ và hoạt bát : Ơ kìa, sao lạ thế này : Trời ơi! Em biết phân biệt ai với ai đây? Hình ảnh mọi người quay cuồng, nhảy múa trước mắt em…

***

Em viện cớ nhức đầu để từ chối không đi chơi với với ba me. Ba me vừa đi thì chị Hảo đi chợ về ; em xuống nhặt rau, múc nước dùm chị để… “hối lộ”, để chị vui lòng cho em đi chơi.

- Chị Hảo ơi! Trưa nay cho em đến tòa soạn Tuổi Hoa chơi nghe! Em đi từ một giờ đến 3 giờ ba me không biết đâu!

- Hương đi với ai?

- Kim Oanh, con bác Tám đó chị.

- Ừ, nhưng đi cho mau mà về, đừng gặp ai rủ ren cũng theo hết nghe chưa? À, còn phải coi chừng xe cộ nữa nhé!

Thế là em mừng vô hạn, nhẩy lên lầu một lần hai nấc thang. Về phòng, em ngắm nghía chiếc áo đầm : màu hồng bây giờ tươi sáng hơn bao giờ hết. Đôi giày trắng đẹp quá di thôi! Em hết ra lại vào hết đứng rồi ngồi, cứ trông cho cho mau đến trưa để đi chơi thôi. Đến bữa ăn, em định không ăn cơm, nhưng chị Hảo dọa là sẽ không cho đi nên em vội vàng ăn xong hai bát rồi buông đũa chạy về phòng. Đồng hồ gõ mười hai tiếng rời rạc – chắc chị Hảo đang nhìn theo em mỉm cười.

***

Xe lam ngừng bên kia đường, ngay trước cổng nhà thờ Chúa Cứu Thế, em và con Oanh xuống xe, bắt đầu tìm kiếm. Sao em thấy hồi hộp, nôn nao quá đi thôi! Tay chân em ngứa ngáy, không yên ; em muốn đấm cái này, đá cái kia quá! Băng sang đường, sẵn có chiếc lon nằm ngay giữa đường, thuận chân, em đá chiếc lon lăn lông lốc. Kim Oanh nhìn em mỉm cười.

Em hồi hộp tìm số 38. Ồ! Nhà thờ số 38 nè. Sao kỳ vậy? Không lẽ tòa soạn lại ở trong nhà thờ? Hai đứa vào nhà thờ, không thấy nơi nào để bảng Tòa soạn Tuổi Hoa cả. Chỉ thấy tòa báo Đức Mẹ và một căn phòng, hình như là phòng thông tin hay gì đó. Em không nhớ rõ. Hai đứa trở ra, đi lên phía trên một tí, lại thấy một ngôi nhà (không đúng hẳn, cách kiến trúc như là một dãy phòng học) cao ba bốn từng, có sân thật rộng và thật đẹp – ngôi nhà này cũng mang số 38. 

Em nghĩ : không lẽ tòa soạn lớn dữ vậy? Đưa tay đẩy chiếc cổng sắt màu xanh, sao cứng quá! Có lẽ đã khóa bên trong. Kim Oanh nói:

- Thôi trở lại phía nhà thờ rồi hỏi thăm coi.

Hai đứa trở lại, hỏi chị bán báo ở phía trước nhà thờ ; chị lắc đầu không biết. Thất vọng quá rồi! Em bực tức lôi Kim Oanh vào nhà thờ. Đi ra phía sau : không có gì cả, bên phải là 2 phòng như em đã thấy. Qua bên trái : Ồ, ở đây có cổng ăn thông với ngôi nhà lúc nãy đây mà – Chắc đây là nhà cha đó! Kim Oanh bảo thế. Em nghĩ mà tức ghê! Có lẽ ban biên tập mượn địa chỉ ở đây để nhận thơ quá! Hai đứa đang đứng tần ngần thì bỗng ông Từ giữ nhà thờ bước ra, tay cầm cây roi thật dài. Ông gắt:

- Hai đứa đi đâu đó?

- Dạ, tụi con đến kiếm tòa soạn Tuổi Hoa.

- Ở Tòa báo Đức Mẹ kìa! Nhưng mà hai rưỡi mới làm việc, ai làm việc bây giờ – Ông nhìn đồng hồ tay – giờ mới một rưỡi. Hai đứa về đi, ở đây phá, tao đánh à.

Nghe vậy, em thất vọng vô cùng và tức ông Từ nữa. Quên cả cám ơn, em lôi Kim Oanh ra về. Con bé cũng thất vọng không kém. Em buồn quá, thất thểu ra về. Lúc đi sao hăng hái quá mà lúc về…

Đến nhà, em vò đầu bực tức, hất mạnh chân cho đôi giày văng ra xa. Em gieo mình xuống ghế ngồi tức tối, nghĩ ngợi.

- Chị Hương đi đâu về vậy? Sao không cho em đi?

- Ồ! Sao cu Hân thức sớm vậy? Chị đi… mà chị đâu có đi đâu.

- Chị giấu Hân há, Hân biết hết rồi nè : chị đến tòa soạn Tuổi Hoa nè, me về Hân méc cho coi.

- Thôi Hân đừng méc me, mai chị mua cho Hân nhiều đồ chơi, nhiều bánh kẹo nghe!

- Hổng thèm, Hân hổng thèm, Hân méc me cơ!

Thôi chết rồi! Mồ hôi em tuôn ướt áo. Sao hôm nay em xui xẻo quá chừng. Đi không được việc gì mà về còn bị đòn nữa! Còn cái thằng Hân này nữa, ghét ghê, thấy người ta năn nỉ càng làm tới à.

- Hương, con đi đâu về đó? Sao đầu tóc giày dép như vậy?

Trời ơi! Ba me đã về. Em chết điếng trong lòng. Biết đàng nào chạy tội bây giờ? Em ấp úng:

- Thưa me…

- Chỉ đến tòa soạn Tuổi Hoa đó me – cu Hân nhanh nhẩu.

Ba nổi giận quát tháo:

- Hương! Bữa nay con dám qua mặt ba me hả? Hừ, dám bảo là nhức đầu để ở nhà đi chơi. Thế này thì không tha được. Lên lầu thay áo rồi xuống đây. Hân, đi lấy cho ba cái roi mau lên.

Em thất thểu lên lầu, ngang qua chỗ chị Hảo ngồi em nhìn chị cầu cứu : chị lặng im. Quá sợ hãi, em thay đồ xong vội vã trở xuống, cúi xuống giường – em không dám nhìn ba, nhìn cây roi nữa. Ba định nói gì thì em nghe tiếng chị Hảo:

- Ba, lần này là lần đầu, ba tha cho Hương đi. Với lại, tại con cho phép nó mới dám đi.

Ba không nói gì, mãi một lúc sau:

- Hương, đây là lần đầu, ba tạm tha không đánh nhưng phải quỳ từ giờ đến chiều. Lần sau thì đừng trách.

Em vội quỳ vào góc giường. Em không thấy hối hận gì cả. Cu Hân lại mở máy thâu thanh, em bực tức, giờ này mà hát với hỏng. Tiếng hát của Giao Linh vang lên : “… một lần đến thăm em…” đang tức, bật cười sửa lại. “Tuổi Hoa ơi!” – Em hát thầm – : “một lần đến thăm em muôn ngàn ngày cũng không quên”.

HƯƠNG CỎ MAY 

(Trích từ bán nguyệt san Tuổi Hoa số 138, ra ngày 1-10-1970)

Tranh của ViVi - Cúi xuống

VIVI TỰ MẠO NHẬN HỌA SĨ - VIVI VÕ HÙNG KIỆT

Hôm nay thật vui gặp lại Ông Anh Điêu khắc gia Phạm Văn Hạng sau 39 năm. Qua Lê Phương Minh, Anh Hạng gửi một tin nhắn:

Hang Van Pham: “ Vui lòng tin lai ViVi đang chốn nào mong gặp.”

Liền sau đó anh Hạng viết cho tôi: ..” Rất vui gặp lại còn giữ nét vẽ của bạn trong giai đoạn thăng trầm thân phận… Thời gian là thước đo…”

*****

Vào năm 1976, một anh sinh viên kiến trúc mời tôi đến dự tệc cưới tại tư gia của anh. Anh cho ngồi chung bàn với hai nhà điêu khắc đàn anh nổi tiếng, Phạm Văn Hạng và Trương Đình Quế, tôi biết hai Anh và gửi lời chào; hai anh lịch sự cười chào lại nhưng không biết tôi là ai. 

May mắn thay, khi ấy chú rễ bước tới và giới thiệu:

- Thưa hai anh, đây là họa sĩ ViVi!

Hai anh nheo mắt cười:

- Họa sĩ ViVi, có thiệt không đó? Chú em này đừng thấy người ta nổi tiếng rồi mạo nhận đấy nghe, nhìn cái mặt non choẹt bề ngoài như ông thầy tu!

Thiệt tình từ lức ngồi chung bàn tôi có nói tôi là họa sĩ đâu. Anh chú rễ đáp thay tôi:

- Thiệt đó hai anh, ảnh là ViVi vẽ TuổI Hoa đó mà.

Anh Hạng nói ngay:

- Được rồi, em khỏi nói, hai anh có cách kiểm tra xem chú này có phải thật là ViVi hay không. Bây giờ chúng ta vẽ chân dung cho nhau thì lòi ra ngay thật giả. Em đem cho các anh vài tấm giấy trắng. Nếu chú em này không là ViVi thì phải ăn cho hết đoá hoa Hồng chưng trên bàn này, nếu đúng thì hai anh sẽ chia nhau ăn.

Có nghĩa là Anh Hạng sẽ vẽ Anh Quế và tôi, Anh Quế vẽ Anh Hạng và tôi, đương nhiên tôi sẽ vẽ lại hai Anh…

Khi giấy bút sẵn sàng tôi nhìn hai anh vẽ. Anh Quế phác thảo thật nhanh và liên tục dựng nét. Anh Hạng đúng là một nhà điêu khắc, nhấn bút như cầm dao tạc tượng… Tôi thì cứ chăm chú nhìn hai Anh vẽ và ngồi ngắm vào khuôn mặt hai Anh. Vì chỉ biết hai Anh qua sách báo cùng tác phẩm trước 1975 mà chưa một lần trực diện.

Thoáng một cái hai anh đã hoàn tất mỗi ngườI 2 bức phác thảo chân dung thật đặc sắc .

Hai anh nhìn tôi cười to:

-Sao chịu thua và thứ nhận mạo danh họa sĩ đi, nào mời chú xơi đoá Hồng.

Thiệt tình không phải tôi khớp mà không vẽ, nhưng vẽ hai nhà điêu khắc tài danh này chưa biết sẽ diễn tả cách nào? Chẳng lẽ ngồi rị mọ ghi lại đầy đủ chi tiết mắt mũi tóc râu. Tôi nghĩ họ là những danh tài Mỹ Thuật chính thống! Vẽ làm sao đây ta, thôi cứ phác họa vài nét hai Anh sẽ nhận biết ngay thôi. Họ là những tay Cao Thủ trong thế giới Mỹ Thuật làm sao qua được mắt họ.

Sau vài giây đắn đo, tôi lột giấy bao một thỏi bút sáp, bẻ một khúc rồi ngước nhìn anh Hạng chăm chú. Anh Quế lại cười:

- Ăn Hoa đi chú.

Tôi cúi xuống quẹt nhanh 3 nét (tựa như hình ngoài bìa) hai Anh vừa nhìn qua ba nét phác, Anh Quế nói ngay:

- Thôi khỏi cần vẽ anh, chú nó đúng là ViVi rồi.. Anh Hạng này, anh em ta chia nhau ăn đoá Hồng này đi!

……………

Những người Anh nghệ sĩ thật dễ thương.

Nhiều khách chung bàn hay gần đó, nhìn tấm ký họa, không thấy giống nét vẽ của ViVi trên báo TH cũng không giống khuôn mặt của ĐKG Hạng mà tại sao hai nhà điêu khắc lại chịu thua? Quí Bạn Tuổi Hoa .nghĩ sao?

TRANH MINH HOẠ CỦA ANH VIVI

Anh vẽ người thì khỏi phải bàn, danh bất hư truyền, ngay cả trong "võ lâm đồng đạo", chứ người phàm như em thì không kể, đứng xa mà ngắm, biết chi mà tán! 

Anh vẽ cảnh cũng vậy, gần gũi và yên bình, nhìn tranh mà có cảm giác như lúc mình được ở cạnh người thân. Con trâu, bụi tre, khóm trúc, cánh diều với vài ba em nhỏ, hay cảnh u tịch trong chiều tà của cảnh chùa dưới tán đa già, bên chân núi như bức tranh minh hoạ trên Thiếu Nhi, xuất bản năm '72 này. 

Đọc Thiếu Nhi, biết Anh vẽ rất nhanh, vẽ không bao giờ tẩy xoá, không có cái gọi là bản nháp... Hồn Việt luôn đầy ắp trong Anh!